Waar veel mensen niet bekend mee zijn, zijn de afschuwelijke details over hoe eieren nou precies geproduceerd worden. Vaak denken mensen goed bezig te zijn door alleen maar biologische eieren te kopen of vrijeuitloop-eieren. In dit artikel ontdek je waarom er geen diervriendelijke eieren bestaan.
Bevruchte eieren
Om telkens weer nieuwe legkippen aan te voeren, zijn er speciale fokboerderijen waar de zogeheten ouderdieren worden gehouden om bevruchte eieren te produceren. Enkele hanen bevruchten vele hennen. Deze dieren komen nooit buiten en worden gedood wanneer zij niet meer vruchtbaar genoeg zijn. De kuikentjes worden geboren in dichte kratten zonder moeder. Het kan tot 3 dagen duren voordat alle eieren uitgekomen zijn en al die tijd hebben de eerstgeborenen geen toegang tot water en voedsel.
Het lot van haantjes
Zodra de kuikens uit het ei komen, worden de mannetjes van de vrouwtjes gescheiden. De mannetjes kunnen geen eieren leggen en zijn daarom niet winstgevend. Omdat de dieren gefokt zijn om juist veel eieren te leggen worden ze niet zo groot als vleeskuikens, dus zijn ze ook niet waardevol om te houden voor vlees. Daarom worden haantjes meteen gedood nadat ze uit het ei zijn gekomen. Alle haantjes en ook zwakke en zieke vrouwtjes worden vergast met CO2 of vermalen in een verhakselaar. Over het algemeen wordt het levend vermalen als het ‘diervriendelijkst’ gezien. Alleen al in Nederland gaat het om 45 miljoen kuikentjes per jaar. De productie van eieren is om deze reden alleen al niet diervriendelijk te noemen.
Leven in een kooi
Hennen kunnen van nature wel 10 jaar leven, maar de meeste leghennen leven maar net iets meer dan 1 jaar. In de EU zijn legbatterijen tegenwoordig verboden en worden de meeste kippen gehouden in zogenaamde ‘verrijkte kooien’ waarbij kippen iets meer dan één A4tje aan ruimte hebben. Verder hebben deze kooien vaak een zitstok waar de kippen op kunnen zitten (in legbatterijen hebben de kippen vaak wonden op hun poten omdat ze op het scherpe gaas staan). Nog steeds hebben ze te weinig ruimte, waardoor veel kippen gewond raken, misvormd raken en ziektes veel voorkomen. Ook veroorzaakt dit leven veel stress wat vaak weer leidt tot geweld en kannibalisme.
Eieren leggen
De leghennen die vandaag de dag leven, zijn afstammelingen van de bankivahoen (Gallus gallus). Voordat deze vogel duizenden jaren geleden gedomesticeerd werd, legde de bankivahoen rond de 6 eieren per jaar. Net als de meeste andere soorten vogels legden bankivahoenen alleen een paar eieren in de lente en de rest van het jaar niet. Door duizenden jaren van gericht fokken leggen hennen tegenwoordig veel meer eieren en het hele jaar door: vaak wel 300 eieren per jaar, wat neerkomt op bijna een ei per dag. De laatste decennia is de productiviteit van leghennen nog verder verhoogd met behulp van kunstmatige inseminatie, waardoor nog sneller nieuwe leghennen gefokt kunnen worden. Daarnaast wordt tegenwoordig de omgeving van de kip gemanipuleerd zodat ze nóg meer eieren leggen. Het licht kan bijvoorbeeld zo afgesteld worden dat kippen het hele jaar door denken dat het broedseizoen is.
Een kip moet heel hard werken om zo veel eieren te leggen. Om een ei te maken, zijn heel veel voedingsstoffen nodig, vooral calcium voor de eierschaal. Omdat een kip nu zo onnatuurlijk veel eieren moet leggen, is het lastig om genoeg calcium binnen te krijgen waardoor kippen vaak last hebben van osteoporose en makkelijk een bot breken en soms zelfs verlamd raken hierdoor.
Andere nare bijwerkingen van zo veel eieren leggen zijn dat de baarmoeder na een tijdje naar buiten kan komen of dat eieren vast komen te zitten in de eileider. Daarnaast hebben de kippen ook vaak last van leververvetting en gebeurt het wel eens dat eieren stuk gaan in het lichaam van de kip en daar dan infecties veroorzaken.
Na ongeveer een jaar lang eieren leggen, begint de productiviteit van leghennen af te nemen. Dat is natuurlijk niet zo gek, omdat ze zo onnatuurlijk hard moeten werken waarbij hun lichaam eigenlijk langzaam kapot gaat. Na iets meer dan een jaar worden leghennen geslacht en vervangen door nieuwe leghennen.
Naar het slachthuis
De weg naar het slachthuis is ook niet zonder leed. Kippen worden vaak ruw opgepakt en in kleine kratten gestopt, waarbij het regelmatig voorkomt dat ze botten breken of anderszins gewond raken. Vooral kippen die in kooien hebben geleefd, breken snel hun botten omdat ze vrijwel nooit hebben kunnen bewegen en daardoor zwakke spieren en botten hebben. De kleine kooien voor transport zorgen voor veel stress en gevechten tussen kippen wat voor nog meer verwondingen zorgt. Tijdens de reis krijgen kippen meestal geen eten of drinken terwijl deze transporten soms enorm lang duren.
In het slachthuis worden de kippen uit de kratten gehaald en op de kop opgehangen aan een lopende band. Deze band haalt de kippen door een elektrisch waterbad. Dit waterbad moet ervoor zorgen dat de kippen verdoofd worden. Helaas zorgt dit vaak enkel voor verlamming en blijft de kip meestal dus gewoon bij bewustzijn en kan dus ook gewoon nog pijn voelen. Uit onderzoek blijkt dat kippen vaak na 22 seconden weer volledig bij bewustzijn zijn.
Daarnaast gaat het ook nog wel eens fout waardoor kippen niet of niet goed in het elektrische waterbad terechtkomen en dus helemaal geen verdoving krijgen. Daarna wordt de keel van de kip doorgesneden (wat de kip dus gewoon kan voelen, alleen kunnen ze in de meeste gevallen niet meer bewegen door de verlamming) en vervolgens worden ze in heet water gedompeld zodat de veren loslaten. Helaas is het niet ongebruikelijk dat de keel niet of niet goed doorgesneden wordt waardoor de kip levend en bij bewustzijn in het kokendhete water terechtkomt. Zelfs als de keel wel goed doorgesneden wordt, kan het lang duren voordat de kip doodgaat.
Biologische eieren dan maar?
Wie denkt dat biologische eieren de oplossing zijn voor deze gruwelen, komt bedrogen uit. Helaas zijn de omstandigheden waaronder biologische eieren geproduceerd worden niet veel beter. Haantjes worden nog steeds bij hun geboorte gedood. Leghennen zitten bij biologische eieren niet meer in kooitjes, maar met z’n allen in een grote schuur. Daar hebben ze nog steeds niet veel ruimte en zitten met veel leghennen te dicht op elkaar wat weer tot geweld leidt. Vaak hebben deze schuren wel een buitendeel, maar omdat dit deel zo klein is, komen veel kippen nooit buiten. Ook laten de dominante kippen andere kippen vaak niet toe tot dit deel van de schuur. Zodra de productiviteit van de biologische leghennen begint af te nemen, worden ook zij naar het slachthuis gestuurd. Het transport en het slachtproces is voor biologische kippen precies hetzelfde als niet-biologische kippen.
Maar ik heb eigen kippen in mijn tuin
Na het lezen van bovenstaande is het voor veel mensen wel duidelijk dat commercieel geproduceerde eieren afschuwelijk dierenleed met zich meebrengen. Dan rest nog de optie om eieren van kippen uit eigen tuin te eten, want daar kan niets mis mee zijn. Toch?
Ten eerste zou dit nooit een oplossing voor iedereen kunnen zijn, omdat we op die manier nooit genoeg eieren zouden kunnen produceren om iedereen regelmatig van eieren te voorzien. Daarnaast worden er door het houden van hobbykippen ook nog steeds haantjes gedood. Veel mensen die kippen in de tuin willen, kopen meerdere hennen en geen of hooguit één haan. Dit is vrij logisch, omdat hanen weinig geliefd zijn om hun verbale geweld op de vroege ochtend en omdat meerdere hanen bij elkaar vaak tot gevechten leidt. Hierdoor houden fokkers van hobbykippen ook haantjes over die dan gedood worden.
Echter, zelfs als je al kippen in je tuin hebt, is het nog steeds het diervriendelijkst om de eieren niet op te eten. Het is het beste voor de kippen als je de eieren gewoon laat liggen. Door de eieren weg te halen moedig je de kip namelijk aan om snel meer eieren te produceren om de verdwenen eieren te vervangen. Hobbykippen stammen ook af van de kippen die duizenden jaren gefokt zijn om meer en meer eieren te leggen. Het is niet te voorkomen dat de kip onnatuurlijk veel eieren legt, maar het minste wat we kunnen doen, is om deze zware taak zo makkelijk mogelijk te maken voor de kip. Omdat het maken van eieren enorm zwaar is voor haar lichaam wil je idealiter dat de kip zo min mogelijk eieren legt en daarom is het weghalen van de eieren dus geen goed idee.
Daarnaast eten kippen vaak hun eigen eieren op als na een tijdje blijkt dat het ei niet uitkomt. Zo krijgt de kip belangrijke voedingsstoffen weer terug. Als je kippen de eieren niet uit zichzelf opeten, kun je de eieren koken en dan teruggeven aan de kippen.
Alternatieven voor eieren
Eieren zijn heel makkelijk te vervangen. Eigenlijk is het heel gek dat we tegenwoordig aan bijna alles wat we bakken eieren toevoegen. De meeste dingen die we nu bakken met eieren zoals taarten, koekjes en andere baksels werden vroeger gewoon zonder ei gemaakt. Vroeger waren eieren vaak schaars, waardoor recepten voor baksels eigenlijk altijd zonder ei waren. Later werden eieren aan veel dingen toegevoegd om ze calorie-rijker te maken, maar tegenwoordig krijgen we al meer dan genoeg calorieën binnen en is dat helemaal niet nodig.
Alle recepten met ei erin zijn makkelijk te maken door ei gewoon te vervangen door bijvoorbeeld banaan, chiazaad, lijnzaad, appelmoes, aquafaba of gewoon kant- en klare eivervanger. Voor de echte ei-smaak kun je kala namak (zwavelzout, te koop bij de toko) gebruiken: zwavel geeft de kenmerkende smaak van ei.
Online zijn er talloze recepten te vinden en tips over welke vervanger het beste werkt voor welk soort gerecht (zoet/hartig, luchtig of niet luchtig etc.). Zo kun je met tofu en specerijen zoals kurkumapoeder, zwarte peper en kala namak heerlijke vegan roerei oftewel tofuscramble maken!
