Soja deel 1: Soja en gezondheid

sojaSoja en Gezondheid. Hoewel soja niet per se iets te maken heeft met veganisme, is soja wel een onderwerp dat vleeseters vaak aanhalen als je met hen in gesprek bent en waar zelfs veganisten vaak weinig of foute informatie over hebben. Daarom schrijf ik voor de VeganChallenge twee blogs met alles wat handig is om te weten over soja.

Je kunt gewoon zonder soja
Een veel voorkomende misvatting is dat veganisten de hele dag alleen maar sojaproducten eten (of bijna alleen maar). Mocht jij dat ook denken, dan weet je nu dat je ook gewoon zonder soja een gezonde veganist kunt zijn. Je kunt in plaats van sojamelk ook gewoon amandel/rijst/havermelk gebruiken en er zijn ook vleesvervangers zonder soja en uiteraard nog duizenden andere dingen die je als veganist kunt eten.

Mocht je dus een soja allergie hebben, schildklierproblemen hebben of om een andere reden soja willen of moeten vermijden, dan kun je nog steeds gewoon veganist worden.

Een goede bron van eiwittensoja
Soja is een goede bron van eiwitten, dus als je er niet allergisch voor bent, is het best handig om het af en toe te nemen. Daarnaast hebben onderzoeken laten zien dat 2 à 3 porties soja per dag de kans op ziektes als kanker en hart- en vaatziektes vermindert.

Misschien denk je nu, ik heb ooit toch eens iets gelezen over dat soja ongezond was? Er zijn inderdaad mensen die dat beweren, maar er is geen wetenschappelijk onderzoek wat aantoont dat soja ongezond is. Vandaar dat voedings- en gezondheidsorganisaties in en buiten Nederland het eten van soja ook gewoon aanraden.

Soja en hormonen
Waarom bestaat de mythe dat soja ongezond is dan? De grootste ophef over soja gaat over het stofje fyto-oestrogeen wat in soja zit. Toen fyto-oestrogeen voor het eerst ontdekt werd, viel het onderzoekers meteen op dat deze stof wat op het hormoon oestrogeen lijkt, vandaar ook de naam. In eerste instantie werd ook gedacht dat het daarom wellicht invloed zou hebben op de hormoonbalans in ons lichaam.

Inmiddels weten we dat fyto-oestrogeen geen hormoon is en ook de hormoonbalans niet beïnvloedt. Je kunt dus zo veel soja eten als je wilt; de hoeveelheid hormonen in je lichaam blijft hetzelfde. De enige voedingsmiddelen waar hormonen in zitten zijn vlees en zuivel, omdat hormonen alleen voorkomen in dieren. Mocht je je dus zorgen maken om hormonen, dan moet je vooral veganist worden!

sojaWat?? Man boobs?!
En het verhaal dat je van soja man boobs krijgt? Er was in 2008 een 60 jarige man die man boobs had. Ze konden niet ontdekken waar het aan lag, maar vonden het wel opvallend dat de man zei elke dag 3 liter sojamelk te drinken. Nadat hij hiermee stopte, leken zijn man boobs iets kleiner te zijn geworden. Er is echter nooit aangetoond wat precies de oorzaak was van zijn man boobs en aangezien 3 liter sojamelk ook zo’n 1200 calorieën is, is het aannemelijk dat hij gewoon te veel calorieën binnen kreeg. En zoals je waarschijnlijk wel weet, wordt je dikker als je teveel calorieën binnenkrijgt en bij mannen leidt dat vaak tot man boobs.

Er is in elk geval nooit wetenschappelijk een relatie gevonden tussen soja en borstgroei. Als man hoef je dus niet bang te zijn dat je van soja man boobs krijgt en het kan zelfs handig zijn om af en toe soja te eten. Sojaconsumptie is namelijk gelinkt aan een kleinere kans op prostaatkanker.

Meer fyto-oestrogeen
Ondanks dat we allang weten dat fyto-oestrogeen de hormoonbalans niet beïnvloedt, werd lange tijd gedacht dat het mogelijk schadelijk was voor de gezondheid. Testen op muizen en ratten lieten zien dat fyto-oestrogeen erg ongezond was voor deze dieren. In de laatste 10-20 jaar is er steeds meer onderzoek gedaan naar de invloed van soja en fyto-oestrogeen op mensen, waaruit bleek dat ons lichaam heel anders reageert op soja dan een muis.

Uiteindelijk is er geen wetenschappelijk bewijs gevonden dat aantoont dat fyto-oestrogeen ongezond is voor mensen. Een 400 pagina tellend onderzoek van de Engelse versie van de NVWA uit 2003 bekeek alle voorgaande onderzoeken over fyto-oestrogeen en concludeerde dat het niet ongezond is voor mensen. Gelukkig maar, want fyto-oestrogeen zit niet alleen in soja, maar ook allerlei andere bonen en peulvruchten, in knoflook en allerlei soorten groente.

Daarnaast wordt het regelmatig eten van fyto-oestrogeen in de laatste jaren steeds vaker gelinkt aan verminderde kans op borstkanker. Er is nog onvoldoende bewijs om alle vrouwen aan te raden om soja te gaan eten, maar er komt wel steeds meer bewijs naar boven en het wordt op de websites van de meeste kankerorganisaties al genoemd.

Wat valt er nog meer te zeggen over soja?soja
Soms worden er nog andere stoffen uit soja genoemd die schadelijk zouden zijn, bijvoorbeeld de enzymremmers fytinezuur, anti-amylase en anti-trypsine. Deze stoffen zorgen inderdaad voor een verminderde opname van bepaalde voedingsstoffen. Alleen zit in vrijwel alles wat we eten enzymremmers, dus het is onmogelijk om enzymremmers te vermijden. De werking van enzymremmers is zo zwak dat je nog steeds meer dan genoeg voedingsstoffen kunt opnemen om gezond te blijven. Daarnaast is er geen enkel wetenschappelijk onderzoek wat aantoont dat er iets mis is met enzymremmers in soja (ten opzichte van die in andere groentes).

Ook wijzen sommige blogs op zogenaamde gevaarlijke ‘saponines’, terwijl niet wetenschappelijk bewezen is dat deze schadelijk zijn voor de gezondheid en saponines worden juist vaak toegevoegd aan kruidengeneesmiddelen.

De laatste reden waarom soja (NIET) ongezond is
Een laatste reden waarom soja soms als ongezond wordt gezien is omdat er goitrogenen in zitten die tot schildklierproblemen zouden leiden. Er is alleen geen enkel wetenschappelijk bewijs dat goitrogenen slecht zijn voor mensen met een gezonde schildklier. Alleen mensen die al een schildklierafwijking hebben, wordt aangeraden om weinig goitrogenen te eten.

Mocht je dus een schildklierafwijking hebben, is het handig om weinig voedsel met goitrogenen erin te eten en als je het toch eet de gekookte versie te eten omdat door het koken de hoeveelheid goitrogenen afneemt. Gelukkig zijn goitrogenen voor mensen zonder schildklierafwijking gewoon gezond en kun je dus gerust sojaproducten en andere producten met goitrogenen zoals aardbeien, broccoli en spruitjes eten.

Daar is hij dan: de conclusie over soja en gezondheid
Mocht je een allergisch zijn voor soja of een schildklierafwijking hebben dan is het handig om soja te vermijden. Mocht je gewoon gezond zijn en niet allergisch, dan is gezondheid in elk geval geen reden om soja te vermijden. Gezien alle onderzoeken waaruit blijkt dat soja juist de kans op veel ziektes verkleint, kan het zelfs handig zijn om regelmatig soja te eten om juist extra gezond te blijven.

Uiteraard zijn niet alle sojaproducten even gezond (denk aan producten met veel suiker, zout of andere toevoegingen), maar er is genoeg keuze uit verschillende sojaproducten. Laat je dus vooral niet gek maken door sojamythes die niet op wetenschap zijn gebaseerd en neem nog lekker een sojaburger.

***Bronnenlijst***

Balk E, Chung M, Chew P, Ip S, Raman G, Kupelnick B, Tatsioni A, Sun Y, Wolk B, DeVine D, Lau J. Effects of Soy on Health Outcomes. Evidence Report/Technology Assessment No. 126. (Prepared by Tufts-New England Medical Center Evidence-based Practice Center under Contract No. 290-02-0022.) AHRQ Publication No. 05-E024-2. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality. August 2005. https://archive.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/soyeffects/soy.pdf

Committee on Toxicity of Chemicals in Food, Consumer Products and the Environment (2003). “Phytoestrogens and Health” https://cot.food.gov.uk/sites/default/files/cot/phytoreport0503.pdf

Hamilton-Reeves, J.M.; Vazquez, G.; Duval, S.J.; Phipps, W.R.; Kurzer, M.S. & Messina, M.J. (2010). “Clinical Studies Show No Effects of Soy Protein or Isoflavones on Reproductive Hormones in Men: Results of a Meta-Analysis”. Fertility and Sterility, 94(3), pp. 997-1007. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19524224

Kang, Jie; Badger, Thomas M.; Ronis, Martin J.J. & Wu Xianli (2010). “Non-isoflavone Phytochemicals in Soy and Their Health Effects”. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 58, pp. 8119-8133. http://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/jf100901b

Messina, M. (2010). “Soybean Isoflavone Exposure Does Not Have Feminizing Effects on Men: A Critical Examination of the Clinical Evidence”. Fertility and Sterility, 93(7), pp. 2095-2104.https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20378106

Messina, Mark & Redmond, G. (2006). “Effects of Soy Protein and Soybean Isoflavones on Thyroid Function in Healthy Adults and Hypothyroid Patients: A Review of the Revelant Literature”. Thyroid, 16(3), pp. 249-258. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16571087

Messina, Virginia (2013). Vegan For Her: The Woman’s Guide to Being Healthy and Fit on a Plant-Based Diet. Perseus Books, New York.

McCue, P.; Kwon, Yi & Shetty, K. (2005). “Anti-Diabetic and Anti-Hypertensive Potential of Sprouted and Solid-State Bioprocessed Soybean”. Asia Pacific Journal Clinical Nutrition, 14(2), pp. 145-152. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15927931

Preuss, H.G. (2009). “Bean Amylase Inhibitor and Other Carbohydrate Absorption Blockers: Effects on Diabesity and General Health”. Journal of the American College of Nutrition, 28(3), pp. 266-276. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20150600

Yan, Lin & Spitznagel, Edward L. (2009). “Soy Consumption and Prostate Cancer Risk in Men: A Revisit of a Meta-Analysis”. The American Journal of Clinical Nutrition, 59(4), pp. 1155-1163. http://ajcn.nutrition.org/content/89/4/1155.long

Michigan Medicine – University of Michigan. Amylase Inhibitors http://www.uofmhealth.org/health-library/hn-3979008

Tags:

Ken jij iemand die alles over het veganisme, dierenrechten en het milieu weet en daarnaast ook nog eens vloeiend Mandarijn spreekt? Maak kennis met Elise... en haar 3 lieve katten. Meer blogs lezen…

Elise

Blogger