Met de campagne ‘Wat is jouw favoriete dier?’ roepen we mensen op mee te doen aan de VeganChallenge. Acht jaar geleden deed Marijke Hoebee de VeganChallenge en dat veranderde haar leefstijl en blik op de bio-industrie. “Het bleek helemaal geen uitdaging, maar een leuk avontuur”, blikt ze terug. “Met blijvende impact.” Marijke is sindsdien vegan en zet zich naast haar werk als foto- en videograaf in als vrijwilliger voor de Nederlandse Vereniging voor Veganisme (NVV). Ze vertelt hoe ze de VeganChallenge heeft ervaren en wat het haar heeft gebracht.

Hoe kwam je op het idee om mee te doen aan de VeganChallenge?

“Ik was al ruim twintig jaar vegetariër, maar ik at veel kaas. Mijn motivatie was in eerste instantie vooral gezondheid: al dat vet, dat kon toch niet goed zijn? Het was echt een verslaving. Ik vroeg me af: wat doet dat eigenlijk met mijn lijf? En zou het niet beter zijn om daarmee te minderen, of te stoppen? Vanuit die nieuwsgierigheid begon ik aan de VeganChallenge.”

“Pas gaandeweg leerde ik steeds meer over het dierenleed dat zuivel veroorzaakt, en over de impact op het milieu. Ik dacht dat ik als vegetariër al goed bezig was, maar zag nu pas dat je met zuivel nog steeds bijdraagt aan de bio-industrie. Dat werd al snel steeds belangrijker voor me als motivatie. Sinds ik dat weet, kan ik niet meer terug.”

Hoe vond je het om de VeganChallenge te doen?

“Wat me meteen opviel: het voelde niet als een uitdaging, eerder als een leuk avontuur. Er ging een wereld voor me open. Ik dacht vooraf echt dat het ingewikkeld zou worden. Ik had het beeld dat je als vegan bijna niks meer kunt eten. Dat leek me enorm lastig. Maar al op dag één werd dat beeld compleet onderuitgehaald. Ik ging de supermarkt in en dat was echt een eyeopener: er waren zóveel goede vegan producten die ik eerder niet zag. Het viel me op hoeveel opties er eigenlijk waren.”

Wat mooi. Het leverde dus veel meer op dan je had verwacht?

“Ja, zeker. Ik ontdekte allerlei nieuwe producten, probeerde verschillende soorten vegan kaas én veel nieuwe vegan eettentjes, waar ik anders niet zo snel zou komen. En het mooie is: ik stak mijn man er ook mee aan. In het begin van onze relatie at hij nog weleens vlees, maar nu is hij ook helemaal vegan. Samen gingen we op zoek naar vegan restaurantjes en nieuwe recepten. We zijn daardoor veel gevarieerder en avontuurlijker gaan eten. Ook op reis merkten we dat: we zochten dingen beter van tevoren uit en kwamen juist op plekken waar we anders misschien nooit waren beland – veel leuker dan de standaardplekken.”

Je begon de challenge natuurlijk voor je gezondheid. Merkte je daar verandering in?

“Ja, ik viel in het begin een paar kilo af en had vaker honger. Ik ontdekte dat ik meer kon eten van wat ik lekker vond. Even wennen, maar ook zeker een voordeel! Verder is mijn gezondheid altijd goed gebleven. Ik eet gevarieerd en slik ongeveer eens per week B12 bij – dat is overigens ook verstandig om te doen als niet-vegan. Je krijgt als vegan wel de eeuwige vraag of je wel genoeg eiwitten binnenkrijgt. Dan zeg ik altijd: met een westers dieet is het bijna onmogelijk om een eiwittekort te krijgen. Tenzij je bijvoorbeeld topsporter bent. Mijn bloedtesten zijn ook altijd uitstekend, dus dat zit helemaal goed.”

Was er ook iets dat je lastig vond?

“Het enige echte ‘challenge’-onderdeel vond ik het sociale aspect. Met vrienden, familie, feestdagen, teamuitjes… Dan is er soms weinig te kiezen, of krijg je ongemakkelijke opmerkingen. Of ik niet voor deze keer een uitzondering wilde maken, bijvoorbeeld. Zeker als je de enige vegan in je omgeving bent, kan dat ingewikkeld zijn. Juist daarom vind ik de NVV zo belangrijk. Je komt in contact met andere vegans en dat geeft een community gevoel. Dat is enorm verbindend en motiverend: je doet het niet alleen, dat maakt echt verschil. Het was wel fijn geweest om ook tijdens de challenge al contact te hebben met andere deelnemers of vegans. Dat helpt misschien op momenten dat het even wat moeilijker is.”

Wat zou je anderen meegeven die overwegen mee te doen aan de VeganChallenge?

“Mijn belangrijkste tip: streef niet naar perfectie. Als je heel streng bent voor jezelf en het lukt even niet, dan ga je je schuldig voelen – en dat helpt niemand. Bekijk het positief en wees trots op alles wat wél lukt. Als we met z’n allen meer richting plantaardig bewegen en bewuster eten, dan is dat al enorme winst. Zie de VeganChallenge dus als een stimulans, niet als een streven naar honderd procent. Want alles wat je doet om meer plantaardig te leven, is al ontzettend goed. Voor de dieren, de wereld én je eigen gezondheid.”

Grote kans dat er een verschil in eetgedrag* is met degene waarmee jij samenwoont. Misschien ben je vegan geworden terwijl je in een relatie zit of weet jouw partner niet beter dat jij vegan bent. Hoe je het wendt of keert, waarschijnlijk denken jullie anders over bepaalde belangrijke zaken. Niet alleen wordt er soms dubbel gekookt, het kan ook zijn dat het spanningen met zich meebrengt.

*In dit artikel praat ik vooral over eten, maar ik weet natuurlijk dat het veganisme meer inhoudt dan alleen plantaardig eten. Toch merk ik dat vooral eten het pijnpunt is en niet zozeer of iemand vegan leren schoenen of dierproefvrije mascara wilt kopen. 

Het is jouw keuze

Respecteer daarom het feit dat niet iedereen hetzelfde denkt. Inmiddels ben ik zo’n vijf jaar vegan, maar nog steeds is dit onderwerp van gesprek tijdens etentjes met vrienden en familie. Het is ook best een stap: het eten van wel of geen dieren is geen dieet dat je ‘even’ doet. Het is een manier van leven waarvoor jij kiest.

Dat is meteen ook een belangrijke tip: jíj kiest voor deze levenswijze. Niemand staat te wachten op preken of jouw ongevraagde mening. Sterker nog, hiermee krijg je eerder irritaties en vinden mensen jou een zeiksnor. Vergeet niet dat ook jij ooit vlees en/of zuivel at en dat je (waarschijnlijk) niet op de hoogte was van alle toestanden in de bio-industrie of van de effecten op het milieu. Een open gesprek of discussie voeren is natuurlijk een ander verhaal, dat is juist goed. Minder fijn is als jouw vriend(in) net een hapje van z’n broodje kaas wilt nemen en jij komt met de opmerking ‘Weet jij wel wat er allemaal mis is in de zuivelindustrie? Koeien worden continue kunstmatig zwanger gemaakt en kalfjes worden meteen na de geboorte weggehaald zodat zij geen melk drinken. Daarbij worden mannelijke kalfjes na een paar weken geslacht.’.

Begrijp me niet verkeerd, ik weet hoe lastig het is om rustig te blijven. Zeker wanneer het gesprek wéer gaat over mijn manier van eten/leven. Al een paar jaar vertel ik hetzelfde verhaal en soms heb ik het gevoel dat ik mezelf moet verdedigen. Ook begrijp ik steeds minder waarom mensen überhaupt nog kiezen om voor vlees en kaas. Maar goed, dit is genoeg stof voor een ander artikel. Wat ik wil zeggen is: choose your battles en ga geen verhitte gesprekken aan. Dat is voor niemand leuk.

Wat kun je dus wel doen? Ga in gesprek met elkaar, maar veroordeel niet. Discussies zijn prima (en ga je toch niet vermijden), maar luister ook goed naar wat hij/zij te zeggen heeft en respecteer elkaar. Kijk naar documentaires en praat daarna. Probeer niet alles aan te grijpen om te praten over het veganisme, want dat is gewoon vermoeiend en zo wil je niet zijn.

Leer koken (maar echt)

Liefde gaat door de maag, dus je moet aan de bak! Voordat ik plantaardig at, was ik niet zo’n held in de keuken. Maar oefening baart kunst en inmiddels vind ik het heerlijk om te koken. Nog leuker is eten, maar het állerleukst vind ik om mijn vrienden en familie te laten inzien dat je geen dierlijke ingrediënten nodig hebt om lekker te eten. Ik heb geluk met Joppe want hij houdt nog meer van koken dan ik. Ook vindt hij het een uitdaging om een plantaardig gerecht net zo lekker (of zelfs beter) te bereiden dan een gerecht met bijvoorbeeld vlees en zuivel. Lucky me!

Ik besef heel goed dat dit niet voor alle stellen geldt en dat jij misschien degene bent die kookt. Biedt daarom aan om (samen) opzoek te gaan naar lekkere recepten, inkopen doen en de sterren van de hemel te koken. Kan je wel wat inspiratie gebruiken voor vegan recepten? Kijk vooral even hier. Zodra jouw partner erachter komt dat het leven écht niet stopt na een plantaardig maaltje en dat je nog steeds van het leven kunt genieten, komt hij/zij vast snel tot inzien dat het alleen maar voordelen heeft.

Heb een beetje geduld

Joppe kent mij niet anders dan dat ik vegan ben. Misschien is dat bij jou ook het geval of ben jij tijdens de relatie vegan geworden. Hoe dan ook, het gebeurt niet van de één op andere dag dat jouw geliefde met ingrediënten voor een vegan maaltijd thuiskomt. Zeker wanneer je besluit om veganist te worden, kan dit tot discussies leiden. Onbegrip en bezorgdheid zijn een paar gevoelens die naar boven kunnen komen. ‘Krijg je wel genoeg voedingstoffen binnen? Ben je nog wel ‘gezellig’? En ik dan?! Eten we dan alleen maar sla?’ etc. etc. Wennen aan zo’n grote verandering heeft tijd nodig. Bereid je ook voor op vragen en lees je goed in. Welke supplementen heb je nodig, krijg je geen tekorten en hoe zit het met eiwitten? Zorg ervoor dat je goed ben geïnformeerd en neem verantwoordelijkheid door bijvoorbeeld B12 te slikken.

Afspraken maken

Dit klinkt overdreven, maar het maken van duidelijke afspraken is slim wanneer jullie een andere mening hebben. Ga jij nog wel vlees kopen en bereiden of mag hij/zij dat zelf doen? Hoe ga je de koelkast indelen? Heb je geen moeite dat een hamburger naast jouw vegan burger ligt of wil je een eigen plank? Praat hierover en wees eerlijk zodat jullie allebei weten waar jullie aan toe zijn. Thuis eet Joppe voor zo’n 90% vegan: amper vlees, maar nog wel kwark en eieren. Ik bak geen ei voor hem, maar ik vind het niet zo erg om dit te kopen als ik in de supermarkt ben. Het liefst had ik natuurlijk een 100% vegan koelkast, maar zolang dat niet het geval is, ben ik heel blij dat hij zich grotendeels aan mij aanpast. En mag zijn kwark best naast mijn sojayoghurt staan.

Samenwonen met een vegan

De meest gestelde vraag die Joppe krijgt sinds wij samenwonen? Hoe het is om met mij te wonen! Het is natuurlijk mijn keuze, maar het heeft ook een grote invloed op het leven van hem. Dat ik vegan ben, is voor Joppe zeker aanpassen. Vooral qua eten was hij voor andere opties gegaan, zoals hij voorheen deed. Toch vindt hij het fijn dat een plantaardige optie (meestal) gezonder is en het smaakt nog steeds goed. Daarom vindt hij het allemaal prima. Oh, en hij is ook best trots op mij wanneer ik weer een discussie moet aangaan met vrienden of restaurant personeel. Als dit geen liefde is?

Toen werd ik lid van een Facebookgroep voor veganistische huisdieren, al stond het volledig plantaardig voeren nog ver van me af. Ik las eerder mee om ideeën op te doen voor tussendoortjes en beloninkjes. Die hoefden toch niet per se van dierlijke oorsprong te zijn, het was maar een aanvulling.
Dat was stap 2.
Op genoemde Facebookgroep las ik over honden die volledig plantaardig aten. Het sprak me wel aan en ik deed een enkele poging zelf een maaltijd te bereiden. Het werd geen onverdeeld succes. Carlos, 40 kilo zwaar, had gigantische porties nodig, zeg een kilo rijst per dag, om op gewicht te blijven. Daarbij kreeg hij enorme hopen slappe ontlasting, die hij ’s ochtends niet kon ophouden tot het uitlaatveld. Maia moest weinig van haar voer nieuwe stijl hebben en liet het grotendeels staan. Stap 3, geen onverdeeld succes.
En bij stap 3 bleef ik hangen. Ik vond dat ik mijn best had gedaan maar dat het niet ging, mijn honden waren te groot en te energiek voor vegan voer, en misschien stonden ze ook wel te dicht bij de natuur om geen vlees te eten. Zo verontschuldigde ik hun dagelijkse portie dierenleed. Wel bleef ik lezen over vegan hondenmaaltijden en achtergrondinformatie. Af en toe probeerde ik wel weer eens zelf wat samen te stellen (pasta, gewone en zoete aardappel, linzen, groenten, wilde eetbare planten etc.) en vulde dit dan aan met wisselende merken vegan brokjes. Langzaam ging het beter en mijn honden aten geleidelijk steeds vaker geheel vegan. Tot ik op een gegeven moment helemaal stopte met het kopen van regulier voer.

Toen ze ongeveer een jaar volledig plantaardig aten, maakte ik een afspraak bij de dierenarts voor een volledig bloedbeeld. Niet goedkoop, naar mijn gevoel wel belangrijk. Maia’s uitslagen waren helemaal goed. Die van Carlos ook, met uitzondering van z’n SDMA-waarde, die kon wijzen op nierfalen. Volgens de dierenarts stond dit los van zijn nieuwe dieet, maar ik vertrouwde daar niet blind op. Ik maakte een afspraak om deze waarde na een maand opnieuw te laten testen, terwijl ik in die weken goed lette op het eiwitgehalte in het voer. Tenslotte had ik over het geheel genomen toch wel vrij veel peulvruchten en bereidingen daarvan gegeven, moest ik toegeven. Bovendien kreeg Carlos extra eiwit binnen doordat hij maar al te graag het voer opat dat Maia in het begin vaak deels liet staan. De nieuwe uitslag bleek in orde, Carlos’ SDMA-waarde was gedaald tot aanvaardbare hoogte.

Net als ikzelf enkele jaren geleden, zijn er veel mensen die hun hond plantaardig zouden willen voeren maar hier huiverig voor zijn. Het kan dan helpen hierover te lezen. Gaandeweg schreef ik zelf een artikel over dit onderwerp, dat geplaatst werd in The Optimist*. Verder zou je kunnen beginnen een deel van het reguliere voer te vervangen door vegan brokjes (bij de webshop voor vegan honden- en kattenvoer vegavriend.nl kun je proefzakjes kopen). Als volgende stap zou je verse ingrediënten kunnen toevoegen, mocht je de ambitie hebben zelf te koken voor je hond, of ter afwisseling van de brokmaaltijden. Wat ook heel behulpzaam kan zijn, is het onlangs verschenen boek Dog eat plant van Rick Scholtes en Lisette Kreischer (‘dé wetenschappelijk onderbouwde gids om je hond veilig en liefdevol naar een plantaardig dieet te laten overschakelen’), met daarin ook een tiental recepten.
Je hond op een plantaardig dieet overzetten kan best een grote stap voor jezelf zijn, zowel mentaal als in praktische zin. Toch hoef je je niet te laten afschrikken; misschien heb je, net als ik, wat meer tijd nodig om erachter te komen wat voor jou en je hond(en) het best werkt. Neem die tijd gewoon, en bedenk dat zelfs als je maar een deel van het vleesvoer vervangt door vegan voer, je al winst boekt op het gebied van dierenwelzijn en milieu.

Budget challenge!

Na het succes van Jetske’s extreem budget challenge leek het haar leuk om er een videoserie van te maken waarin zij telkens naar een andere supermarkt gaat om daar voor zeven dagen haar ontbijt, lunch en avondeten te scoren. De maaltijden mogen alleen gemaakt worden van de producten die zij van die 10 euro heeft gekocht en zijn natuurlijk helemaal vegan en zo gezond mogelijk!

Waarom DEEN?

Ik ben begonnen bij de DEEN omdat ze daar nooit komt en ze hoorde dat het goedkoper was dan de AH. Maar klopt dat eigenlijk wel? Jetske ging voor je op onderzoek uit. Er wordt altijd gezegd dat veganisme duur is en eigenlijk onmogelijk. Jetske hoort vaak dat mensen het zien als iets voor de ‘elite’. Grappig genoeg eten ze in de minder rijke landen zo goed als vegan.

Zo is Jetske voor haar studie voor vier maanden naar Uganda geweest en daar at ze praktisch vegan. De kinderen daar op school krijgen altijd ‘Posho and beans’ wat niet veel meer is dan maispap met bonen, volledig vegan dus!

Challenge gehaald?

Is het Jetske gelukt om voor 10 euro boodschappen te doen bij de DEEN en zo ja, wat kocht ze dan voor deze 10 euro? Kon ze elke dag wat anders eten of at ze de hele week hetzelfde? Dat zie je allemaal in de video. Ze kan alvast verklappen dat het vrij lastig was, aangezien DEEN een winkel is die veel fairtrade en biologische producten heeft! Hartstikke goed natuurlijk, maar ehm… niet echt voor je portemonnee…

Deze YouTube-video kan vanwege je cookie-instellingen niet op deze pagina worden weergegeven.
Bekijk op YouTube
Cookie-instellingen aanpassen

De bevolking van Maleisië bestaat uit verschillende etnische groepen die allemaal hun eigen keuken hebben. Op zich kun je bij alle verschillende keukens wel vegan eten vinden, maar niet bij allemaal even makkelijk.

De Maleise keuken

De meerderheid van de bevolking van Maleisië is Maleis. Hoewel Maleis eten heel lekker is, is het helaas vaak niet echt vegan friendly. In alle gerechten zitten standaard eigenlijk minstens één en vaak meerdere dierlijke ingrediënten. Hoewel veel gerechten in principe wel te veganiseren zijn, is dat in restaurants vaak lastig omdat ze geen vervangende ingrediënten in huis hebben of omdat gerechten al deels zijn voorbereid. Daarom heb ik eigenlijk vooral Maleis gegeten bij restaurants die al vegan gerechten op de kaart hadden staan en die ik gevonden heb via HappyCow.

Vaak zijn dat dan dit soort gerechten met rijst, tempeh en groentes. Ook kun je vaak wel vegan noedels vinden of bijvoorbeeld satésaus (die daar eigenlijk altijd vegan is, maar wel anders qua smaak en structuur dan in Nederland) met ketupat, een soort blokjes gemaakt van aangestampte rijst.

De Chinese keuken

Zo’n 30 procent van de inwoners van Maleisië zijn etnisch Chinees. Daarom zijn er overal ook veel Chinese restaurants te vinden. In de Chinese keuken is het gebruikelijk om bij elke maaltijd wel één of meerdere vegetarische gerechten te hebben. Ook gebruiken ze vrijwel nooit zuivel, dus vaak kun je altijd wel iets veganistisch vinden. Daarnaast zijn er in Maleisië ook veel Chinese restaurants te vinden die 100% vegetarisch zijn. Best vaak zijn die ook helemaal vegan en anders is het vaak alleen een kwestie van een gerecht kiezen waar geen ei in zit. Vaak is het in Chinese restaurants het makkelijkst om iets veganistisch te vinden.

Daarnaast kun je op veel plekken ook verse broodjes bapao kopen, waarbij de groente-bapao’s best vaak vegan zijn.

De Indiaase keuken

Ongeveer 10 procent van de bevolking van Maleisië zijn Indiaas en daardoor zijn Indiaase restaurants ook vaak makkelijk te vinden. Eigenlijk zijn daar altijd wel vegetarische gerechten te vinden, maar moet je vaak wel even goed vragen of het wel veganistisch is of gemaakt kan worden omdat er dan vaak zuivel in zit.

Let er overigens bij restaurants die niet 100% vegetarisch of veganistisch zijn (uit alle drie de keukens) op dat ze ook bijvoorbeeld dierlijke bouillon kunnen gebruiken. Meestal wordt er in Maleisië bijna altijd in palmolie gebakken, dus over het bakken in dierlijk vet hoef je je over het algemeen geen zorgen te maken.

Maak gebruik van HappyCow en vegan Facebookgroepen

Net als in de meeste andere landen is het aan te raden om op HappyCow te kijken waar je als vegan makkelijk kunt eten. Houd er wel rekening mee dat vegan restaurants of restaurants die veel vegan gerechten hebben, vaak wel een stuk duurder zijn dan veel ‘gewone’ restaurants. Vaak zijn het ook juist de restaurants die helemaal biologisch zijn en/of wat gewoon wat fancier zijn.

Daarnaast kunnen Facebookgroepen ook handig zijn. Er zijn meerdere vegan Facebookgroepen voor Maleisië of voor een regio/stad in Maleisië. Zelf zag ik bijvoorbeeld in een Facebookgroep dat je in Kuala Lumpur vegan pizza kon bestellen (met vegan kaas en vegan pepperoni!) en een vegan ‘pizzaburger’ dus dat moesten we natuurlijk wel even proberen.

Toetjes & snacks

Vegan toetjes heb ik niet veel gezien, maar sowieso hebben veel restaurants geen toetjes. Ais kacang is vaak wel vegan, afhankelijk van de toppings.

Qua snacks kun je in elk geval een hoop fruit vinden, ook een hoop tropisch fruit dat je in Nederland niet zo snel ziet zoals dragon fruit. Daarnaast zijn kwam ik ook vegan sushi tegen, snacks als rijstcrackers en hebben ze een hoop sojamelk. Sojamelk is er wel bijna altijd gezoet en vaak zoeter dan de gezoete sojamelk in Nederland. Ik kwam zelfs nog wat vegan chocolademelk tegen.

Even voorstellen… Dymphie de veganist. Ik ben Dymphie (de veganist) Burger, 24 jaar oud. Ik ben sinds bijna twee jaar veganist, en daarvoor was ik acht jaar vegetariër. Je kunt zien dat ik al een tijdje ervaring heb!

Op dit moment woon ik in Bonn in Duitsland, maar ik heb het grootste deel van mijn leven in Amsterdam gewoond. Naast schrijven voor de VeganChallenge, promoveer ik op dit moment aan de Universiteit Bonn op klimaatbestendige (akker)landbouw. Dit is een thema wat dicht aansluit bij mijn overtuigingen als veganist en student.

Veganisme als student

Als Dymphie de veganist ga ik proberen te laten zien dat je ook als student makkelijk veganist kunt zijn, dat je ook kunt kamperen als veganist en ik kan veel vertellen over wat de voordelen van veganisme voor het milieu zijn.

Zo hoop ik veel andere mensen te inspireren om ook veganisme te proberen. Heb ik je interesse al gewekt? Kijk dan bijvoorbeeld eens bij de blogs, recepten of andere pagina’s van de VeganChallenge. Je kunt ons verder ook vinden op Facebook en Instagram, als je er nog geen genoeg van hebt. Zo kun je meer leren over veganisme en veganistisch eten, koken en leven. Daarnaast vind je informatie over lifestyle, zoals over kleding, verzorgingsproducten en meer.

PS. Heb ik je geïnspireerd? Doe dan ook mee aan de VeganChallenge!

Heb jij interesse in veganistisch eten, maar weet je niet goed waar je moet beginnen? Het bekijken van een koelkast toer en het vullen van je voorraadkast met vegan producten is een goede eerste stap. Hier vindt je een handige lijst met producten voor in je voorraadkast.

VeganChallenge

De perfecte stap om te beginnen met veganistisch eten, is door mee te doen aan de VeganChallenge. Je krijgt dan een maand lang gratis alle informatie die je nodig hebt om veganist te worden. Word je gelijk 100% vegan of begin je op een wat lager pitje? Je ontvangt dagelijks informatie over veganisme, blogs en vlogs om te lezen en kijken en recepten voor je veganistische ontbijt, lunch en avondeten. Kijk wat bij jou past!

Bekijk hier het YouTube-kanaal van Lijs.

Allereerst, hoe zijn we (Irene en ik) naar Berlijn vertrokken? Aangezien vliegen nogal slecht voor het milieu is, treinen super relaxed zijn en treinen naar Berlijn heel goed te doen is, namen wij lekker de trein naar Berlijn. Tas volgeladen met snacks en broodjes van AH to go en hoppa! Gezellig die trein in!

Hupsakee! Irene en ik waren onderweg!

Aangekomen op het Hauptbahnhof begon het feest al! Ik had me laten vertellen dat Curry36 de BESTE curryworst van heel Duitsland verkocht, maar hé.. Ik eet geen curryworst..

WRONG! Ze hebben een vegan variant. Die moesten we proberen! Want ja, na zo’n hele middag vreten in de trein hadden we honger gekregen. Hoppa! Naar binnen schuiven die worst.

We konden er weer even tegenaan en gingen op pad naar ons Airbnb-appartement. In eerste instantie zouden we met de baby naar Berlijn gaan, maar aangezien mijn papa toch op kon passen, waren we lekker met z’n tweetjes. Lekker me-time for mommy.

Het grote appartement bleek achteraf een beetje overbodig, maar hé, het was wel relaxed. We zaten op de rand tussen de wijken Friedrichshain en Mitte in. Een perfect uitgangspunt om de stad te verkennen.

Nadat we onze spullen hadden geloosd, bedachten we dat we niet de hele avond konden leven op één curryworst en ik toch ook nog wel de behoefte had aan iets van groente of wat voor gezonds dan ook. Dus…. De stad in! Maar dat bleek helaas nog niet zo makkelijk als we dachten. De grotere vegan hotspots bleken allemaal al volgeboekt voor de hele avond (reserveren is blijkbaar ook een beetje een ding). Maar gelukkig kwamen we terecht bij een klein Vietnamees restaurant, met werkelijk het allerbeste eten dat ik me maar kon wensen. HEERLIJK!

Check deze heerlijkheid! Homemade limoen limonade, met de beste summer rolls en curry die je ooit gezien hebt. Daar word ik dus heeeeel erg gelukkig van! We aten al dit lekkers bij MAMMAM aan de Krossener strasse 14. Echt een aanrader, want het is ook nog eens super betaalbaar! Reserveren is niet nodig en de openingstijden zijn super ruim.

En kijk mij eens even.. Ik heb serious chopstick skills! Ik had het er met Irene over hoe fijn ik het vind om met stokjes te eten. Met drie kinderen thuis ben ik zo gewend om als een malle mijn eten naar binnen te schuiven in de hoop dat ik ook nog eens een keer een warme maaltijd heb. Dat zit inmiddels zo in mijn systeem dat rustig de tijd nemen voor eten gewoon heel moeilijk gaat. Stokjes dwingen je daar een beetje toe, omdat het gewoon wat moeilijker gaat en je er minder mee kunt pakken dan je op een lepel schuift.. Maar ja, ik was nog steeds eerder klaar dan Irene. Can’t help myself!

Hupsadaisy! Vervolgens was het tijd voor een paar cocktails in de meest foute random cocktail bar die we maar konden vinden (een mega upside van zonder baby op pad gaan) en vervolgens ons bed in om de volgende dag weer op pad te gaan.

De volgende dag…

Yes! Het was tijd voor een hele dag Berlijn. We pakten ons time to momo boekje en stippelden onze route uit. Time to momo (voorheen de 100% reisgidsen) zijn altijd echt een schot in de roos voor mij. De routes zijn geweldig. Je komt langs alle bekende hotspots, maar ook langs de kleinere, fijnere en onbekendere knussere stukken van een stad. Plus het eten dat zij aanraden en de bars en restaurants zijn echt fantastisch! De boekjes zijn niet vegan georiënteerd, maar omdat Berlijn als stad dat wel is, krijg je automatisch een hele hoop vegan tips mee.

De enige keuze die we moesten maken, was welke wijk we als eerste wilden verkennen. Om eerlijk te zijn was dat niet zo moeilijk. We begonnen in heaven on earth, Friedrichshain! Een super hippe wijk waar oud en nieuw samenkomt en er vooral voor ons veganisten je hart op te halen valt!

We begonnen de dag met onze eerste stop bij de supermarkt VEGANZ. Even binnen kijken en vooral lekkers voor gedurende dag meenemen. Je kunt niet weten wanneer je het nodig hebt hè.

Nadat we ingeslagen hadden voor wat lekkers voor onderweg en ’s avonds in het appartementje, gingen we de wijk in. Wat een geweldige winkeltjes vind je in Friedrichshain! Allerlei prachtige kleding en spulletjes waar duidelijk bij geadverteerd wordt dat het vegan is. Helaas vond ik een prachtig paar handschoenen (het was koud… brrrr) dat dan weer van echt leer bleek te zijn. Jammer! De verkoopster had nog een zeer bijzonder verhaal waarbij ze probeerde uit te leggen dat het leer was van dieren die niet geleden hadden. Toen ik uitlegde dat die koe waarschijnlijk toch echt zelf meer baat had bij zijn eigen huid dan ik, vertelde ze me dat ze iemand kende die twintig jaar vegetarisch was geweest en toen wel vond dat ze genoeg leed bespaard had zodat ze een volledige bontjas kon kopen.. Huh? Vrij random feitje ook en het had niet zoveel met die handschoenen te maken 😉 Oké, lichtelijk in de war en verontwaardigd vonden we het tijd voor de volgende winkel.

En omdat je van winkelen honger krijgt.. Moest er geluncht worden! Dat deden we bij No Hablo Español aan de Kopernikusstrasse 22. Een prachtig klein Spaans tentje. Het is er super klein en knus. Binnen staan een paar barkrukken en buiten een picknicktafeltje en brede vensterbank 😉 Ik vind dat altijd de fijnste zaakjes! Ze hebben er heerlijke vegan burrito opties. Ik ben inmiddels zo in mijn vegan wereld in m’n element dat ik even verwacht dat zelfs de quesedilla’s vegan zijn, maar helaas. Burrito it is!

Tijdens het wandelen komen we nog langs een heerlijk kleinschalig marktje aan de Boxhagener Platz met allerlei fijne lokale producten waar ik een hele lading aan vegan zeepjes en scrubs in koop en wat baardolie voor manlief.

Toen vonden we dat we wel even genoeg eten naar binnen geschoven hadden en dat het tijd was voor een flinke wandeling om in ieder geval enigszins wat te gaan verbranden en naast alleen maar te eten, ook nog wat van de stad te zien. Op naar de East Side Gallery!

Waar ‘vroeger’ (lees: t/m 1989) de rivier de Spree (gedeeltelijk) de scheidslijn vormde tussen Oost en West Berlijn, vind je nu nog het langst en best bewaard gebleven stuk van de Berlijnse muur. Na de val van de muur werd dit stuk aan de Mühlenstrasse beschilderd door 118 kunstenaars uit 21 landen en daarmee kreeg dat stuk muur de naam ‘East Side Gallery’. Het is bijna 1,5 km lang en een prachtige wandeling langs een indrukwekkend stuk geschiedenis. [Bron: Time to momo, stadsgids Berlijn]

Tsja en misschien verwacht je het niet meer.. Maar als je dan zo’n wandeling gemaakt hebt dan krijg je trek! Deze keer waren we voorbereid. Want 3x raden wat er op de hoek van de Boxhagener Platz zit? Ja hoor! Een van Berlijns meest populaire vegan restaurants! En niet zonder reden <3. 1990 Vegan Living aan de Krossener Strasse 19. Een Vietnamees restaurant waar je een beetje à la tapas idee een paar hapjes per persoon bestelt en dan lekker samen kan delen. Drie à vier hapjes zijn meer dan voldoende.. Maarja, dan ken je Irene en Lisette nog niet. Die willen echt veeeeeel meer proberen dan dat! Helaas was het licht niet zo goed binnen (wat voor een heerlijke knusse sfeer zorgt, maar voor crappy foto’s). Je kunt meer foto’s van hun geweldige eten vinden op hun Instragram pagina.

Ik zei toch dat je er niets van kon maken.. Het smaakte er niet minder om! Oh my, die zeewier salade was zo heerlijk, en de dumplings en de salades en, en, en, en,.. Ik denk dat ik hier ga wonen! Is er nog een single chef in dit restaurant? Ik ben getrouwd, maar het boeit me even niet. Ook de liefde van de vrouw gaat door de maag hoor heren 😉

Ik kan dus met recht zeggen dat het een zeeeeeer geslaagde dag was.

De laatste dag…

OH noooo.. en daarna was het alweer zondag en was onze laatste volledige dag in Berlijn aangebroken.

Wat je moet weten over Berlijn, is dat op zondag echt heel veel plaatsen gesloten zijn. Winkelen zit er in elk geval sowieso niet in! Daarom is het een goed idee om je sightseeing en museumbezoeken op zondag te plannen.

We namen een Deezer fiets en fietsten de hele stad door. Download de app en go! Super ideaal. Overal in de stad vind je de fietsen en je kan ze ook overal weer kwijt. We hadden er een super heerlijk zonnetje bij. Wat een mazzel!

Van al dat fietsen en alle indrukken die je opdoet in een stad als Berlijn, krijg je honger. Want echt. Ik had niet verwacht dat het me zo aan zou grijpen, maar die stad doet iets met je. Het feit dat je daar zo vrijelijk rond kunt fietsen en kunt genieten van alles wat de stad je te bieden heeft en kunt gaan en staan waar je maar wilt. Terwijl toen ik geboren werd (en ja mensen, zo oud ben ik echt nog niet) deze stad nog verscheurd werd door die kl*temuur waar mensen gedood werden als ze probeerden te vluchten. Dat gevoel gaat je niet in de koude kleren zitten. Dus we proberen het luchtig te houden voor onszelf en er de lol in te houden, maar het vreet aan je.

Wat is de beste manier om iedereen weer vrolijk en happy te krijgen? Bagels en donuts eten! Daar wordt iedereen gelukkig van! Daar gingen we dus! Op naar Brammibal’s Donuts. Die vind je op verschillende plekken in de stad, dus check gewoon even de dichtstbijzijnde locatie. Hun hele assortiment is vegan <3!

Echt, ik hou van Irene. Die kan eten! Echt een vrouw naar mijn hart. Ze bestelde maar liefst niet één, niet twee, niet drie, maar vier donuts! En die gingen op. En ohja.. Daarna wilde ze ook nog een bagel proberen. Ik hou van zulke mensen. Aangezien ik er niet mee weg kom om zoveel zoets te eten – want dan lig ik de rest van de dag met buikkramp op de bank – bestelde ik netjes twee hartige bagels.

Valt het op dat ik een ietsiepietsie in love ben met m’n bagel? Ik heb lang niet zo naar mijn man gekeken geloof ik.

We gingen verder nog op de fiets wat hotspots af. Charlie’s Checkpoint, het panorama en we gingen een wolkenkrabber op. Oh ja en iets met nog meer curryworst.

Hierna hebben we nog een tijdje door de stad gefietst. We wisten niet helemaal zeker wat we nog wilden doen. Dronken wat thee, zaten gezellig te kletsen en bedachten toen dat we maar eens zouden gaan avondeten 😉 Want ja.. het ging om het eten toch? We wilden niet weer Vietnamees, ondanks dat ik dat heeeeerlijk vind! Het was tijd voor iets anders.

We besloten dat we er best een stukje voor wilden fietsen en gingen naar de wijk Neukölln om bij de Israelische tent Gordon te eten aan de Allerstrasse 11. Woooooow! Ik hou van Midden-Oosters eten. Vooral de Libanese keuken is een van mijn favorieten, maar het ligt allemaal vrij dicht bij elkaar natuurlijk. En we aten hier een bloemkool zoals ik die nog nooit gehad heb <3. Uiteraard was de hummus to die for, maar de gegrilde groentes, het brood, de bloemkool. Wow, wat een smaakexplosie! Niet alles op de kaart is vegan, maar ze hebben sowieso vegan opties en denken graag mee. Zeeeeeeer de moeite waard!

Dit was dus echt een geweldig galgenmaal om een meer dan geslaagd weekend Berlijn mee af te sluiten!

We hebben zo genoten (letterlijk). Van al het lekkere eten, de winkeltjes, de sfeer, de omgeving, het lekkere (maar koude) weer, de kunst, de musea en het gezelschap met elkaar. Irene en ik gingen voor de kinderen kwamen regelmatig met elkaar op stap, maar daar is een klein beetje de klad in gekomen. Ik hoop dat, nu de kindjes steeds groter worden en wij ook weer in Nederland wonen, we deze hele fijne gewoonte weer op gaan pakken. Ik weet namelijk al wat plekjes in Londen waarvan ik niet kan wachten om ze te checken.

Onderweg naar het station gingen we nog even onze lege rugzak vullen in de Duitse supermarkten en bij Veganz. En toen was het tijd om naar huis te gaan! Naar mijn drie kleine aapjes die ik enorm gemist heb.

Eén ding weet ik zeker. Ik wil zeker nog eens terug naar deze heerlijke en fantastische stad!

Dierlijke materialen

Er zijn een aantal dierlijke materialen die gebruikt worden voor kleding, schoenen en accessoires: leer, bont, wol, dons en zijde. Ook worden er voor accessoires soms veren gebruikt ter decoratie. In dit artikel kun je hier meer over lezen. Als vegan lees je dus ook bij het kopen van kleding en schoenen de labels van producten, net als in de supermarkt 😉

Op de labels in kledingstukken (waar ook de wasvoorschriften op staan) staat vermeld van welke materialen het product gemaakt is. Bij schoenen staat dit meestal op een label aan de binnenkant van de schoen aangegeven in logo’s. Bij online shoppen staat in de productomschrijving de materialen van het product vermeld. Bij schoenen ligt het net wat ingewikkelder omdat er ook lijm gebruikt kan zijn die dierlijke ingrediënten bevat. Bij schoenen kijk je of er leer, wol of bont gebruikt is om te checken of de schoenen vegan zijn. Wil je zeker weten dat de lijm ook vegan is, dan kun je ervoor kiezen om enkel bij vegan merken te kopen of om zelf het merk van de schoenen te benaderen om te vragen of de lijm plantaardig is. Ook kun je in vegan Facebookgroepen informatie vinden over welke merken vegan schoenen hebben.

Duurzaamheid

Wist je dat de mode-industrie één van de meest vervuilende industrieën is? Jaarlijks worden er 150 miljard nieuwe kledingstukken geproduceerd, waarvan heel veel maar kort worden gedragen en snel weer weggegooid. Veel veganisten letten daarom niet alleen op dierlijke materialen in kleding, maar ook op duurzaamheid. Dit kun je doen door enkel van eerlijke en duurzame merken te kopen, maar ook door niet onnodig veel nieuwe kleding te kopen of te kiezen voor tweedehands. Er wordt heel veel leuke kleding tweedehands aangeboden in tweedehandswinkels en online. Tweedehands kopen en kleding afdragen is beter voor het milieu dan veel nieuwe producten kopen en snel weer vervangen. Ook kun je letten op materialen door bijvoorbeeld te kiezen voor biologisch katoen in plaats van gewoon katoen en door te kiezen voor stoffen van goede kwaliteit zodat je kledingstukken langer meegaan.

Wat doe je met je niet-vegan producten?

Wanneer je besluit om voor een vegan leefstijl te gaan, heb je waarschijnlijk nog een aantal producten in huis die niet plantaardig zijn. Misschien heb je nog leren schoenen of een warme wollen jas. Wat doe je hiermee? Veel vegans kiezen ervoor om deze producten te gebruiken en te dragen tot ze op zijn. Goede producten weggooien is niet duurzaam en daarnaast kost het vinden van fijne vervangers vaak tijd en geld. Alles in één keer vervangen is daarom vaak niet haalbaar. Het opgebruiken van producten is een duurzame keuze en zodra een product op of versleten is, kun je het vervangen door een vegan variant. Voel je je er niet meer goed bij om dierlijke producten te dragen? Dan kun je ze weggeven of bijvoorbeeld doneren aan een kledingbank.

Mijn favoriete adresjes voor vegan kleding

Vegan kleding heeft vaak nog steeds een beetje een geitenwollensokken imago. Onterecht, want vegans dragen geen wol en vegan kleding kan net zo mooi, chique, stoer en fashionable zijn als niet-vegan kleding. Zo zijn er een aantal fysieke winkels met enkel vegan producten. Mijn favoriete webshops voor vegan kleding en accessoires zijn Wolf and Storm, Shop Like You Give a Damn en Vega-Life. Tweedehands vegan kleding koop ik graag online via United Wardrobe en unieke handgemaakte vegan producten en accessoires koop ik graag bij Etsy. Dit zijn mijn favoriete adresjes, maar eigenlijk hebben de meeste winkels vrij veel vegan kleding, dus kijk vooral ook eens in je eigen favoriete winkels rond. Ook bij bekende ketens zoals H&M is vaak veel vegan kleding te vinden.

Focus op wat je wél kunt eten met Daily Dozen

Wanneer je net begint met vegan te eten, kan het lijken alsof er zoveel dingen zijn die je niet ‘mag’ (maar vooral wilt) eten. En vaak wanneer we bepaalde dingen niet kunnen eten, willen we deze juist graag eten. Daarom is het goed om juist te focussen op al de dingen die je wel kunt eten, in plaats van de dingen die je minder wilt eten.

De app ‘Daily Dozen’ van dr. Michael Greger erg behulpzaam. Deze app laat alle verschillende voedselgroepen zien die je in een dag zou moeten eten om zo veel mogelijk verschillende voedingsstoffen binnen te krijgen. De groepen zijn verdeeld in peulvruchten, fruit, bessen, granen, groenten, bladgroenten, ‘kruisbloemige’ groenten (zoals bijvoorbeeld rucola, broccoli, bloemkool, spruitjes, boerenkool), noten en lijnzaad. De app biedt ook informatie en voorbeelden van producten binnen de genoemde voedselgroepen.

De app biedt een checklist zodat je af kunt strepen wat je gegeten hebt en kunt zien welke dingen je die dag nog zou moeten eten. Het is leuk om te proberen je dagelijkse goal te behalen en het leert je hoe een gezond voedingspatroon eruit zou moeten zien. En wanneer je je focust op het eten van al deze gezonde producten, ligt je focus minder bij de producten die je juist minder of niet wilt eten.

De app is gratis te downloaden in de App Store of Google Play Store.

Checken of je niets tekort komt met Cronometer

Als je benieuwd bent of je met je huidige eetpatroon genoeg calorieën eet en of je alle voedingsstoffen die je nodig hebt binnenkrijgt, is Cronometer een ontzettend handige site. Via deze site kan je alles wat je eet invoeren en het laat precies zien welke voedingswaarde, vitaminen en mineralen deze producten leveren.

Je kunt je lengte en gewicht invoeren en op basis daarvan berekent de site hoeveel calorieën je dagelijks zou moeten eten en hoeveel vitaminen en mineralen je nodig hebt. Het is heel interessant en leerzaam om dit een tijdje bij te houden, zodat je er zeker van bent dat je benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt.

In het begin is het even een klusje om alles in te voeren, omdat je voor een maaltijd elk product apart moet invoeren. Maar je alles wordt opgeslagen in je account, dus na verloop van tijd gaat het steeds gemakkelijker en sneller.

Houd er wel rekening mee dat de app automatisch de Amerikaanse ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) aanhoudt en dat de ADH in Nederland en andere landen voor sommige voedingsstoffen anders is. Eventueel kun je zelf je doelen handmatig aanpassen. Maak je dus ook niet meteen zorgen als je bepaalde doelen niet haalt. Het kan best zijn dat je de Nederlandse ADH wel haalt, alleen de Amerikaanse niet. Daarnaast kent de app van veel bewerkte producten niet de vitamines en mineralen, dus krijg je afhankelijk van wat je eet vaak meer voedingsstoffen binnen dan op Cronometer te zien is.

Vegan uiteten? Geen probleem met Happy Cow

Eten buiten de deur? Check Happy Cow! Dit is een app die alle vegan restaurants en restaurants met vegan opties in de buurt laat zien, waar ter wereld dan ook. Ook kun je reviews van anderen bekijken en zelf restaurants beoordelen.

De app is gratis te downloaden.