Met de campagne ‘Wat is jouw favoriete dier?’ roepen we mensen op mee te doen aan de VeganChallenge. Acht jaar geleden deed Marijke Hoebee de VeganChallenge en dat veranderde haar leefstijl en blik op de bio-industrie. “Het bleek helemaal geen uitdaging, maar een leuk avontuur”, blikt ze terug. “Met blijvende impact.” Marijke is sindsdien vegan en zet zich naast haar werk als foto- en videograaf in als vrijwilliger voor de Nederlandse Vereniging voor Veganisme (NVV). Ze vertelt hoe ze de VeganChallenge heeft ervaren en wat het haar heeft gebracht.

Hoe kwam je op het idee om mee te doen aan de VeganChallenge?

“Ik was al ruim twintig jaar vegetariër, maar ik at veel kaas. Mijn motivatie was in eerste instantie vooral gezondheid: al dat vet, dat kon toch niet goed zijn? Het was echt een verslaving. Ik vroeg me af: wat doet dat eigenlijk met mijn lijf? En zou het niet beter zijn om daarmee te minderen, of te stoppen? Vanuit die nieuwsgierigheid begon ik aan de VeganChallenge.”

“Pas gaandeweg leerde ik steeds meer over het dierenleed dat zuivel veroorzaakt, en over de impact op het milieu. Ik dacht dat ik als vegetariër al goed bezig was, maar zag nu pas dat je met zuivel nog steeds bijdraagt aan de bio-industrie. Dat werd al snel steeds belangrijker voor me als motivatie. Sinds ik dat weet, kan ik niet meer terug.”

Hoe vond je het om de VeganChallenge te doen?

“Wat me meteen opviel: het voelde niet als een uitdaging, eerder als een leuk avontuur. Er ging een wereld voor me open. Ik dacht vooraf echt dat het ingewikkeld zou worden. Ik had het beeld dat je als vegan bijna niks meer kunt eten. Dat leek me enorm lastig. Maar al op dag één werd dat beeld compleet onderuitgehaald. Ik ging de supermarkt in en dat was echt een eyeopener: er waren zóveel goede vegan producten die ik eerder niet zag. Het viel me op hoeveel opties er eigenlijk waren.”

Wat mooi. Het leverde dus veel meer op dan je had verwacht?

“Ja, zeker. Ik ontdekte allerlei nieuwe producten, probeerde verschillende soorten vegan kaas én veel nieuwe vegan eettentjes, waar ik anders niet zo snel zou komen. En het mooie is: ik stak mijn man er ook mee aan. In het begin van onze relatie at hij nog weleens vlees, maar nu is hij ook helemaal vegan. Samen gingen we op zoek naar vegan restaurantjes en nieuwe recepten. We zijn daardoor veel gevarieerder en avontuurlijker gaan eten. Ook op reis merkten we dat: we zochten dingen beter van tevoren uit en kwamen juist op plekken waar we anders misschien nooit waren beland – veel leuker dan de standaardplekken.”

Je begon de challenge natuurlijk voor je gezondheid. Merkte je daar verandering in?

“Ja, ik viel in het begin een paar kilo af en had vaker honger. Ik ontdekte dat ik meer kon eten van wat ik lekker vond. Even wennen, maar ook zeker een voordeel! Verder is mijn gezondheid altijd goed gebleven. Ik eet gevarieerd en slik ongeveer eens per week B12 bij – dat is overigens ook verstandig om te doen als niet-vegan. Je krijgt als vegan wel de eeuwige vraag of je wel genoeg eiwitten binnenkrijgt. Dan zeg ik altijd: met een westers dieet is het bijna onmogelijk om een eiwittekort te krijgen. Tenzij je bijvoorbeeld topsporter bent. Mijn bloedtesten zijn ook altijd uitstekend, dus dat zit helemaal goed.”

Was er ook iets dat je lastig vond?

“Het enige echte ‘challenge’-onderdeel vond ik het sociale aspect. Met vrienden, familie, feestdagen, teamuitjes… Dan is er soms weinig te kiezen, of krijg je ongemakkelijke opmerkingen. Of ik niet voor deze keer een uitzondering wilde maken, bijvoorbeeld. Zeker als je de enige vegan in je omgeving bent, kan dat ingewikkeld zijn. Juist daarom vind ik de NVV zo belangrijk. Je komt in contact met andere vegans en dat geeft een community gevoel. Dat is enorm verbindend en motiverend: je doet het niet alleen, dat maakt echt verschil. Het was wel fijn geweest om ook tijdens de challenge al contact te hebben met andere deelnemers of vegans. Dat helpt misschien op momenten dat het even wat moeilijker is.”

Wat zou je anderen meegeven die overwegen mee te doen aan de VeganChallenge?

“Mijn belangrijkste tip: streef niet naar perfectie. Als je heel streng bent voor jezelf en het lukt even niet, dan ga je je schuldig voelen – en dat helpt niemand. Bekijk het positief en wees trots op alles wat wél lukt. Als we met z’n allen meer richting plantaardig bewegen en bewuster eten, dan is dat al enorme winst. Zie de VeganChallenge dus als een stimulans, niet als een streven naar honderd procent. Want alles wat je doet om meer plantaardig te leven, is al ontzettend goed. Voor de dieren, de wereld én je eigen gezondheid.”

“Je inzetten voor natuur en klimaat hoort bij veganisme”

Aan het woord is Janneke Postulart (37), samen met Leon ter Linden (46) ouders van Robin (10), Casper (9) en Marijn (7). Zij zijn heel overtuigd over hun keuze voor het veganisme. Dat geldt ook voor hun oudste zoon Robin, die mensen de vraag stelt: “Is dat echt vlees? Is dat echte vis? Eét jij dat?” Dat ervaren mensen soms als confronterend.

Meer energie
Een grotendeels vegetarische leefstijl kwam begin 2016 op het pad van het gezin uit Sint Odiliënberg in Limburg. “We waren net verhuisd en één van de kinderen sliep heel slecht.” vertelt Janneke. “We hadden al van alles geprobeerd, maar niets hielp. Daardoor sliepen ook wij inmiddels al 2,5 jaar nog maar 4 tot 5 uur per nacht. We waren doodmoe. Mijn zus Stienke raadde me toen het boek ‘Your 50 days of green happiness’ aan. Ik bladerde er eens in en zag superslanke meiden en superbewerkelijke recepten met ingrediënten die wij niet in ons keukenkastje hadden staan. Daar begin ik niet aan, dacht ik. Maar in feite hadden wij geen opties meer, wij moesten een bedrijf runnen en ons gezin draaiende houden. En dus zijn we gewoon begonnen. Dat betekende 1,5 uur per dag in de keuken staan. Na 2 weken hadden we echt meer energie en konden we dagen tot 19.00 à 20.00 uur volhouden in plaats van dat we om 15.00 uur uitgeblust waren. Toen dacht ik, hoe kan dat? Bij geen enkele instantie had ik hierover gehoord.”

Leon was degene die zich in de achtergronden van plantaardig eten ging verdiepen door erover te lezen en documentaires te kijken. “Allereerst kwam ik Cowspiracy tegen, daardoor realiseerde ik me dat ook biologisch eten – wat ons gezin al deed – een keerzijde heeft. Dat maakte dat we besloten om alleen nog vegetarisch te eten. Op internet kwam ik vervolgens Earthling Ed tegen, een bekende, activistische veganist. Zijn insteek was het dier, het wezen zelf. Daarna kwam ik uit bij de documentaire ‘Dominion’. Die toont het leven van het dier, van de geboorte tot hoe ze geslacht worden. Bij die filmpjes zat ik letterlijk te janken. Na het zien ervan ben ik beter gaan beseffen waarom mensen kiezen voor veganisme. In de winkel zie ik nu kadavers liggen in plaats van een lekker stuk vlees.”

Lieve labradors
Janneke had in haar tienertijd al eens vier jaar vegetarisch geleefd, maar is toen onder invloed van haar omgeving weer vlees gaan eten. In haar studententijd was het een goedkoop voedingsmiddel. “In de jaren na 2010, toen we nog niet vegetarisch aten, was het Leon die, als hij stond te koken, niet wilde beseffen dat het een kip was die hij in stukjes aan het snijden was, want dan verdween zijn eetlust. Maar juist hij werd dus steeds stelliger. Op oudejaarsavond 2017 zei hij dat hij vanaf de volgende dag alleen nog maar veganistisch zou eten. Uit verbaasdheid moest ik daar wat om lachen en zei, ik doe wel mee, hoor. Pas daarna ben ik me meer in het veganisme gaan verdiepen. Maar bijvoorbeeld ‘Dominion’, waar Leon naar keek, kan ik niet aanzien, daar raakt mij te hard. Nu ik besef hoeveel dierenleed er is, loopt bij het zien van sjasliek niet meer het water in mijn mond, maar zie ik alleen nog het dierenleed daarachter. Wat andere mensen ook zouden zien als er lieve labradors ingepakt in de winkel zouden liggen.”

Vegan pizza’s
Inmiddels eet het gezin nu vier jaar veganistisch en daarvoor twee jaar grotendeels vegetarisch. Vlees wordt sinds zes jaar niet meer gekocht en ook niet thuis gegeten, maar in het begin dachten Janneke en Leon bij bijvoorbeeld Mac Donald’s, ach, voor deze keer, laat maar, als de kinderen kipnuggets bestelden. Vrij snel daarna begonnen de kinderen vragen te stellen aan hun ouders. Zij vonden het onlogisch als thuis andere principes golden dan elders. Vanaf dat moment trokken Janneke en Leon één lijn, al voelden zij zich soms bezwaard als de kinderen bij iemand anders gingen eten, omdat zij meenden anderen extra werk te bezorgen. Toch reageerden die andere mensen daar positief op en hielden ze er rekening mee dat Robin, Casper en Marijn plantaardig eten. “Soms worden er nog snoepjes uitgedeeld die niet vegan zijn. We hebben met de kinderen afgesproken dat ze dan hun eigen beslissing nemen of ze wel of niet iets aanpakken. Wat gebeurde was het tegenovergestelde. Ze zeiden, we vinden het niet leuk als er geen traktatie voor ons is, maar gaan het ook niet eten. Fijn voor de kinderen is dat er ook docenten geïnspireerd raken. Laatst hebben ze bij één van de kinderen in de klas samen vegan pizza’s gemaakt.”

Fotografie door Eva Sanders, Made by Eva.

Supersimpel
Janneke en Leon ervaren het niet als duur of lastig om plantaardig te koken voor hun gezin. Volgens Janneke is het net zo duur als je het zelf maakt. “Recepten zijn supersimpel te veganiseren. Gelukkig maar, want wij zijn geen koks die heel lang in de keuken staan. Toen we nog vlees aten, noemde Leon allereerst het vlees bij de vraag wat we wilden eten. Voor mij stonden toen al de groenten voorop. Dat was voor ons geen versiering. Ook nu koken we met veel verschillende groenten, vaak in combinatie met rijst of wraps, dan kunnen de kinderen zelf bepalen wat ze erin doen. Ook eten de meeste kinderen die ik ken vegan nuggets. Dat is handig als er vriendjes blijven eten. Voor tekorten zijn we niet bang. Alle drie krijgen ze zo nodig B12 en vitamine D, die verder vaak ook zijn toegevoegd aan melk- of vleesvervangers.” Van de Vegan Challenge vinden Janneke en Leon het heel handig dat je op nieuwe ideeën komt. Ook vinden zij de recepten laagdrempelig en in de lijn van de Nederlandse eetgewoontes. Leon benadrukt dat de duur van de challenge, in combinatie met de begeleiding, zorgt voor de omslag. Die omslag heeft het gezin ook gemaakt als het gaat om de voeding van de hond. Janneke vertelt dat hun vorige hond is omgegaan op vegan brokken, toen het gezin vegan ging eten. Ook de huidige hond eet plantaardig en dat gaat prima.

Wereld verbeteren
Nadat Janneke en Leon hun eigen leefpatroon aan het veganisme hadden aangepast, vonden ze het logisch een volgende stap te zetten. Want volgens Leon kun je niet volstaan met denken dat, als je veganist wordt, je de wereld verbetert. “Overstappen op veganisme is voor mij een nulpunt. Pas nadat ik me meer ben gaan inzetten om anderen te inspireren tot een vegan levenswijze, droeg ik voor mijn gevoel meer bij. Ik ben enkele jaren geleden mee gaan doen aan een groep in Roermond die voorbijgangers op straat beelden liet zien en in gesprek ging. Met als doel hen te stimuleren deel te nemen aan de Vegan Challenge. Die eerste groep had van die Anonymous maskers op om aandacht te trekken, dat werkte. Maar we wilden mensen liever op een meer toegankelijke manier benaderen. Toen hebben wij onze eigen groep opgestart. Die wilde onder andere rekening houden met jonge kinderen en zorgen dat zij geen beelden uit het slachthuis zagen. Daarom zijn we onder andere beelden gaan tonen van hoe intelligent een varken en hoe speels een koe zijn. Maar toen kwamen er veel minder mensen op ons af. Soms moeten beelden schuren, willen mensen het gesprek aangaan. Corona zorgde voor meer afstand. Vanaf dat moment ben ik mij meer op de achtergrond gaan inzetten voor de Omwentelaars.”

Expertise inzetten voor goed doel
De Omwentelaars is een beweging voor iedereen die zich inzet en/of wil werken aan een mooiere, groenere en duurzamere toekomst. De deelnemers willen graag verschil maken op een positieve wijze. Of het nu grote of kleine stappen zijn maakt niet uit. Mensen sluiten zich aan als Omwentelaar om zich te laten inspireren en/of een inspiratiebron te zijn voor een ander. Georganiseerd worden onder andere impactgesprekken, excursies en workshops. De eerste editie van een impactavond over plantaardige voeding, gevolgd door een workshop in de keuken van een school, heeft inmiddels plaatsgevonden, mede geïnitieerd door Janneke.
Als software ontwikkelaar (Leon) en grafisch ontwerper en toekomstverbinder (Janneke) leveren beiden een aanzienlijke bijdrage aan onder andere de Omwentelaars, ook al gaat het om vrijwilligerswerk. Dat is een bewuste keuze. “Wij willen onze expertise inzetten voor een goed doel”, licht Janneke toe. “Ook al betekent dit dat de tijd die wij in betaald werk steken, daardoor minder is. Maar door de duurzame keuzes die wij maken, hebben wij ook minder uitgaven en dus meer ruimte om vrijwilligerswerk te doen. Om duurzamer te leven doe ik bijvoorbeeld mee met een kledingruil-initiatief en hebben we geen auto, dat bespaart tegelijkertijd ook geld. Bovendien zetten wij de verwarming op 17 graden en dragen wij dikke truien.”

Zowel Janneke als Leon vinden dat je inzetten voor de dieren hand-in-hand gaat met je inzetten voor de natuur en het klimaat. “Wij vinden het logisch om dit als veganist met elkaar te combineren”, aldus Janneke. “Met vliegen vernietig je toch indirect de habitat van de dieren. Idem voor onbeperkt consumeren,” vult Leon aan. “Voor ons is de oplossing om groenten lokaal te kopen”, stelt Janneke. “Inmiddels brengen we dit ideaal in de praktijk door deelname aan het Mooshöfke, een lokale bio-vegan tuinderij die werkt op basis van solidaire vergoeding. Daardoor komen mensen weer in verbinding met hun voedsel en waar het vandaan komt.”

Favoriete recepten:
Pannenkoekentaart (van de kinderen)
Ovenschotel di mama (van Janneke)
Indonesische gado-gado (van Leon)

Kijken naar wat Janneke en Leon inspireert?
https://www.cowspiracy.com/ (te zien op Netflix)
https://earthlinged.org/
https://www.dominionmovement.com/watch
https://www.noshitfood.nl/

Lezen hoe zij hun idealen in de praktijk brengen?
https://deomwentelaars.nl/
https://mooshofke.nl/
https://degroenetransformator.nl/

Regina Buijze
Regina Buijze (1960) heeft na werkzaam te zijn geweest in de journalistiek en communicatie gekozen voor het onderwijs. Dit is haar vijfde jaar als docent Nederlands bij Wings Agora in Roermond. Regina eet vegetarisch sinds ruim 27 jaar, waarvan nu 4 jaar veganistisch.

“Als ouders moet je het goede voorbeeld geven.”

De 31-jarige Remco IJpelaar uit Enschede heeft een vegetarisch voedingspatroon van huis uit meegekregen. Als kind was hij er zelf al van overtuigd dat dit het beste was, vanwege de dieren. Rond zijn 12e jaar ging hij zelfs de confrontatie aan met mensen die hij niet kende als hij zag dat ze vlees aten. “Vroeger dacht ik ook, als ik de baas was van Nederland, dan zou niemand meer vlees eten. Zelf heb ik nooit de verleiding gevoeld om vlees te gaan eten. Ik zat op een middelbare school waar ze worstenbroodjes bakten, terwijl de afzuigkap uitmondde op de gang. Ondanks de heerlijke geur was mijn overtuiging toen al zo sterk dat ik er geen behoefte aan had.”

Inmiddels is Remco getrouwd met Brenda en papa van baby Jack van bijna een jaar. Een aantal jaren geleden besloten hij en zijn vrouw veganistisch te gaan eten, omdat zij veel last van haar buik had. “Dat ging inderdaad beter en het was hartstikke lekker. Alleen, ik was toen niet zo’n goede kok en we hadden een druk leven: werken, sporten. Daardoor vielen we weer terug op vegetarisch eten.”
Sinds Jack is geboren, hebben Remco en Brenda het veganisme weer opgepakt. De geboorte van Jack deed veel met Remco. “Ik begon erover na te denken hoe de wereld eruitziet als hij zo oud is als ik, dus 30 jaar later. Ik had zes weken partnerverlof en heb veel gelezen, toen kwam ik achter dingen waar ik niet eerder bij had stilgestaan. Ik dronk melk en kaas en dacht, daar gaan dieren niet aan dood. Maar ik ontdekte dat die zuivelindustrie niet echt leuk is voor die beesten en dat het ook niet goed is voor het milieu.”

Nieuwe recepten uitproberen
Als kersverse veganist is Remco heel fanatiek met nieuwe recepten proberen. “Ik ben nog steeds niet zo’n goede kok, maar veganistisch eten kan heel lekker zijn. Ingewikkelde dingen probeer ik in het weekend. Soms kom ik in een restaurant en denk dan, hé, dat lijkt op wat ik laatst zelf heb gemaakt!” Overigens is uit eten, ook in een universiteitsstad als Enschede, volgens Remco wel een uitdaging voor een veganist. “Wij wonen in een dorp naast Enschede en ik vind het belangrijk de plaatselijke middenstand te steunen door daar in de restaurants te eten. Maar vegan opties zie je niet veel op de menu’s.”

Bij uit eten gaan, valt de keuze overigens niet vanzelfsprekend op een vegan restaurant. Want Remco heeft weliswaar gekozen voor het veganisme, voor zijn vrouw geldt dit niet voor honderd procent. “Toen ik haar ontmoette, vond zij dat ik mijn keuze voor vegetarisch eten goed onderbouwde. Bij mij in het studentenhuis at ze geen vlees en ook haar ouders hielden rekening met mij. Vanaf dat we gingen samenwonen, at zij vrijwel alles wat ik ook at. Onze boodschappen doen wij vaak via PicNic, met een ruim assortiment aan veganistische spullen.”

Sinds de geboorte van zijn zoon is Remco volgens Brenda weer wat meer aan het ‘radicaliseren’. “Af en toe zit ik te drammen en dat irriteert mijn vrouw soms. Ik moet dat ook niet te hard doen, want zij is al van heel ver gekomen: van 10 procent naar 99 procent vleesloos eten. Maar wat ik graag wil, is dat Jack geen vlees eet en dat wij als ouders het goede voorbeeld geven. Na zes maanden borstvoeding heeft hij fruithapjes en groentehapjes gehad. Af en toe eet hij met ons mee en krijgt hij een stukje vleesvervanger, bij voorkeur veganistische balletjes. Maar als die niet leverbaar zijn via PicNic, dan maken we niet altijd de tijd vrij om een alternatief bij een andere winkel te halen.”

Opvoedingsdilemma’s
Bang dat Jack iets tekort zal komen als hij veganistisch opgroeit, is Remco niet. “Ik eet praktisch hetzelfde als Jack, dus veel groenten en af en toe een vleesvervanger. Ik ga daar goed op en slik er niets extra’s bij. Ik weet ook dat vleesvervangers nu veel beter zijn en supplementen bevatten die je nodig hebt. Jack ziet er gezond uit en groeit als een gek. En bij het consultatiebureau worden steeds overal alle vinkjes bij gezet. Dus ik maak mij geen zorgen.”

Met zijn zus van wie het gezin vegetarisch eet, overlegt hij wel eens over dilemma’s als het gaat om de opvoeding van Jack. Ontneem je je kind bijvoorbeeld niet de keuze door hem nooit vlees te laten eten, zodat hij dat later ook niet meer kan doen, omdat zijn ingewanden daar niet op zijn ingesteld? Dit is nog een punt van discussie tussen beide ouders. Remco: “Stel je voor dat ik hem vlees geef om de keuze open te houden, dan gaat hij me dat misschien later wel verwijten. Als ouders moet je het goede voorbeeld geven. Maar over sommige dingen worden we het misschien wel niet eens. Daar praten we dan wel heel veel over. Ik ben natuurlijk ook maar net begonnen met het ouderschap. Wat ik niet denk, is dat je vlees eten later moet verbieden, omdat het dan juist nog interessanter wordt om het te gaan doen. Ik was er zelf ook wel van dat als iets niet mocht, dan werd het juist leuker om het wel te gaan doen.”

Volgens Remco is het belangrijk dat Jack later zelf begrijpt waarom hij geen vlees eet. “Ik denk dat je best al vroeg kunt bespreken waarom je veganistisch eet. Misschien zijn er wel kinderboekjes die hierop inspelen? Kinderen houden van dieren, anders zou je geen kinderboerderijen hebben. Ik denk dat het een te heftige aanpak is om kinderen te zeggen, dat is een koe en die slachten ze. Je kunt wel zeggen dat je geen dieren hoeft te eten om toch gezond te zijn. En ook dat ik de halve marathon loop zonder vlees te eten. Maar ik ga later echt niet achter hem aanfietsen om te kijken of hij met zijn vrienden een hamburger eet. Of opletten of er bij een kinderfeestje niet af en toe een worstenbroodje bij hem naar binnengaat. Want dan word ik misschien een beetje voor een zeur aangezien en wordt Jack niet meer op feestjes gevraagd. Maar ik ben wel van plan om lid te worden van de medezeggenschapsraad op de basisschool en daar bijvoorbeeld het uitdelen van broodjes hamburger ter discussie te stellen. Want wil je eetpatronen van kinderen beïnvloeden, dan moet je op de basisschool beginnen. Al zullen andere ouders dat misschien niet waarderen.”

Zaadjes planten
Remco blijft dus de dialoog zoeken, ook al is dierlijke voeding een moeilijk gespreksonderwerp. “Je kunt urenlang met andere mensen praten over zonnepanelen, windmolens en elektrische auto’s. Maar zodra je het hebt over vlees eten en de impact op de planeet, probeert men met man en macht het onderwerp te veranderen. Toch denk ik dat de meeste mensen weten dat het niet goed is vlees te eten op deze schaal. Soms lukt het me erover te praten, maar dan zie ik dat ik niet tot mensen doordring. Of zij komen met argumenten die nergens op gebaseerd zijn. Bijvoorbeeld dat, als iedereen plantaardig gaat eten, er een regenwoud moet worden omgehakt voor sojaplantages om de mensen te voeden. Toch denk dat het al vruchtbaar is via een gesprek zaadjes in mensen hun hoofd te planten. Want als je meer weet over de impact van vlees eten, dan eet dat toch niet lekker meer. Van mij hoeft ook niet iedereen helemaal veganistisch te worden. Als iedereen kleine stappen maakt, scheelt dat ook al. Zo eten mijn schoonouders bijna geen vlees meer en drinken ze sojamelk, sinds ik heb uitgelegd waar mijn keuzes op gebaseerd zijn.”

In zijn eigen leven heeft Remco inmiddels ook keuzes gemaakt die verder gaan dan niet-dierlijk eten. Al is dat lastig. “Als je hier in West-Europa woont, dan vervuil je altijd. Daar kun je negatief van worden en vervolgens terecht komen in een ‘klimaatdepressie’, waar een grote groep jongeren in toenemende mate last van heeft. Maar mijn doel is onze impact zo klein mogelijk te houden. En dus probeer ik overal zo goed mogelijk over na te denken, ook al kost dat mij tijd en energie. Naar mijn werk als infrastructuurarchitect in Hengelo ga ik zoveel mogelijk met de fiets. We hebben wel een hybride auto die we zo min mogelijk gebruiken. Met een kind is het misschien ook lastig zonder auto te leven; liefst had ik dan een deelauto. Het vliegtuig pakken wij niet meer, kinderen vinden een camping in de buurt ook prachtig. In 2019 zijn wij nog naar Amerika geweest, ik zou me eigenlijk kapot moeten schamen. Toch gaat er niet om wat je hebt gedaan, maar wat je nu doet.” Overigens maakt Remco zich er wel zorgen over dat autorijden of vliegen vooral onbetaalbaar wordt voor mensen met een laag inkomen in plaats van dat iedereen geprikkeld wordt dit minder te doen.

Andere acties van Remco voor het milieu zijn de verduurzaming van zijn huis. Producten als zonnepanelen bestelt hij het liefst plaatselijk, zodat er zo min mogelijk transport nodig is. Volgend jaar wil hij ook van het gas af, ook al kost dat misschien meer. Verder koopt hij vegan schoenen en gebruikt hij zijn kleding “tot het van mijn vrouw niet meer mag”. En zijn ideaal is om minder individualistisch te leven. “In plaats van allemaal op ons eigen perceel te leven, zou ik graag meer dingen samen doen en zo meer mensen leren kennen en mijn ideeën verspreiden.”

Vegan zendeling
Want Remco blijft toch een ‘vegan zendeling’, al is hij met de jaren milder geworden dan toen hij 12 jaar was. “Ik confronteer ook wel eens mensen die rond mijn leeftijd kinderen krijgen met de vraag waarom ze hun kinderen potjes met vlees erin geven. Als je dat te vaak doet, dan maak je niet echt vrienden. Dus complimenteer ik tegenwoordig mensen die bijvoorbeeld zeggen dat ze niet meer elke dag vlees eten. En als ik nu bij iemand op bezoek koffie krijg waar al koemelk in zit, dan drink ik de koffie op en ga het gesprek aan in plaats van te kiezen voor de harde confrontatie. Weet je dat er ook sojamelk voor in de koffie is?”

De Vegan Challenge vindt hij een goed middel om zoveel mogelijk mensen in aanraking te brengen met het veganisme. “Het is goed dat je gedurende 30 dagen allemaal recepten ontvangt, want mensen weten vaak totaal niet hoe en wat ze moeten koken. Door ze dat te laten ervaren, kunnen ze de stap beter zetten.”

Remco is zelf van plan indrukwekkende verhalen die de noodzaak van vegan leven aantonen, te blijven delen met anderen. “Ik wil mensen nu eenmaal aan het denken zetten in de hoop dat ze een afkeer krijgen van dierlijke voeding, zodat Jack en al zijn leeftijdsgenootjes een goede toekomst tegemoet gaan.”

Favoriete recept:
vegan kip-kerrie met jackfruit

Kijken naar wat Remco inspireert?
https://www.thegreenhappiness.com/vegan-recepten/
https://www.hetparadijs.com/
https://www.lekkerensimpel.com/
https://www.leukerecepten.nl/

Toelichting Remco: “Met wat ervaring kan je ook makkelijk niet-vegan recepten wel vegan maken door iets te vervangen of eruit te laten. Keuze genoeg dus!
Inspiratie voor mijn duurzame blik op de wereld, ook breder dan veganisme, zijn voornamelijk de artikelen, boeken en podcasts van De Correspondent (https://decorrespondent.nl/).”

Foto: Remco met zoontje Jack

Regina Buijze
Regina Buijze (1960) heeft na werkzaam te zijn geweest in de journalistiek en communicatie gekozen voor het onderwijs. Dit is haar vijfde jaar als docent Nederlands bij Wings Agora in Roermond. Regina eet vegetarisch sinds ruim 25 jaar, waarvan nu ruim 4 jaar veganistisch.

“Alle dieren hebben recht op een goede kwaliteit van leven”

Bij Thaida thuis was het haar broer die als eerste vegetarisch en al snel veganistisch ging eten. Hij liet Thaida ook de beelden zien die haar overtuigden om hem te volgen. Dit ging in stapjes: eerst geen vlees meer bij het avondeten, daarna volledig vegetarisch en twee maanden later veganistisch. Dat laatste was in de zomer van 2015, dus nu bijna zeven jaar geleden.
De definitieve keuze om nooit meer vlees te eten, maakte Thaida toen iemand haar een ‘kapsalon’ gaf, met de boodschap ‘eet maar om het vlees heen’. “Toen heb ik toch wat vlees gegeten, terwijl ik inmiddels snapte hoe het er in de vleesindustrie aan toeging. Daarna voelde ik me heel slecht. Want door varkens, koeien, kippen of andere dieren te eten draag je in feite bij aan de behandeling van dieren alsof ze een stuk vuil zijn, zo dicht moeten ze op elkaar leven, vaak zonder daglicht te zien.”

Omdat Thaida pas 10 jaar was toen ze volledig plantaardig wilde eten, hield haar moeder dat eerst tegen. Zij was bang dat haar dochter niet alle voedingsstoffen binnenkreeg. En dus moesten er twee verschillende maaltijden op tafel komen, waar haar moeder niet enthousiast over was. Opnieuw was het haar broer die voor een doorbraak zorgde. Thaida: “Hij zei tegen mijn moeder: ‘Stel je nou eens voor dat er aliens bij ons op aarde komen en dat die Thaida bij ons wegpakken, omdat ze haar lekker vinden.’ Toen was mijn moeder om en heeft ze zelf onderzocht wat de nadelen zijn van vlees eten. Ook was ze tegen het dierenleed. Inmiddels wordt mijn bloed regelmatig getest, ik weet dat ik niets tekort kom. Ik let op mijn eiwitten en eet veel vleesvervangers met de juiste voedingsstoffen. Vitaminen slikken is voor mij niet nodig.”

Winkelen is een gedoe
Boodschappen doen moeder en dochter vaak samen. Maar omdat niet in elke winkel duidelijk te zien is welke producten veganistisch zijn, is dat best een gedoe. Vooral E-nummers vindt Thaida lastig om op te letten. “Het zou zoveel makkelijker zijn als alle winkels het op het schap zouden aangeven als een product vegan is. Nu controleer ik die E-nummers via internet, maar op sommige sites staat dat bepaalde E-nummers vegan zijn, terwijl andere sites zeggen dat dit niet zo is.”

Thaida let ook op aanbiedingen en nieuwe producten. “Sommige producten zijn wel extra duur, bijvoorbeeld vegan boterhamworst, dat zal ik niet zo gauw vragen aan mijn moeder. Ook chocolade is vaak duur, evenals juspoeder. Maar vegan vleesvervangers kosten tegenwoordig ongeveer evenveel als vleesproducten, zeker als je een beetje op de aanbiedingen let. Toch denk ik wel vaker: dit of dat product zouden ze ook vegan moeten maken. Daarom volg ik op Instagram ‘veganwiki.nl’, ‘huh_is_this_vegan’ en ‘veganproefwerk’. Die posten vegan producten die nieuw zijn in de winkels. Dan ga ik die met mijn moeder wel eens halen om uit te proberen. Ook volg ik ‘peasmaker.nl’. Daar staan lekkere recepten op.”

Argumenten van ‘Gamechangers’
Hoewel Thaida vlees altijd lekker heeft gevonden, kost het haar weinig moeite het te laten staan, al vindt ze het nog steeds lekker ruiken. Ook bij anderen thuis zal ze niets eten wat niet-vegan is. “Toch is dat soms lastig, ik kan een ander moeilijk vragen elk E-nummer te checken. Daarom is het zo fijn dat bij mijn vriend speciaal voor mij wordt gekookt. Hij is flexitariër geworden, nadat ik hem gestimuleerd heb te kijken naar ‘Seaspiracy’ en ‘Gamechangers’. Deze laatste documentaire is mijn favoriet. Echt alles waar je altijd vragen over krijgt, komt aan bod, zodat je dat kunt gebruiken in een weerwoord. Bijvoorbeeld de vraag of je als veganist genoeg eiwitten of proteïne binnenkrijgt; met de argumenten van ‘Gamechangers’ kan ik daarop reageren.”

Ook als het gaat om hun leefstijl, moeten veganisten zich vaker verantwoorden voor hun keuzes. Hoe veganistisch is Thaida’s leefstijl op andere gebieden dan voeding?
“Ik zou nooit bewust leren schoenen kopen, maar het is niet altijd duidelijk of schoenen geen details van leer bevatten. Ook zou ik nooit een leren jas dragen, daar voel ik me niet fijn bij. Zelfs niet als ik deze tweedehands kan krijgen.”

Dilemma’s bij huisdieren houden
Dat is duidelijke taal, maar hoe gaat het houden van huisdieren – drie katten, twee hondjes en een slang – samen met een vegan leefstijl? Ze glimlacht, omdat ze deze vraag verwachtte. “Eerlijk gezegd, weet ik het niet. Dieren maken me echt heel blij, van jongstaf aan al. Ik heb ook een tijdje dierenarts willen worden. Natuurlijk zou het ’t beste zijn als alle dieren in vrijheid konden leven. Maar wij als mensen hebben de wereld zo gemaakt dat dit niet meer mogelijk is. Overal staan huizen, zijn wegen en is verkeer. Waar is dan nog plek voor dieren om vrij én veilig te zijn? Ik heb ook liever een kat in mijn huis die ik verzorg dan een zwerfkat die kleine vogeltjes vermoordt. Zo is onze eerste kat een boerderijkatje, de tweede kwam aanlopen en de derde was een ongelukje. Ook ons oudste hondje was een ongelukje bij een fokker. Ik was toen net gebeten door een hond, daarom hebben we zelf een hondje in huis gehaald om mij van de angst af te helpen. Het tweede hondje kwam uit een nestje, het houdt de eerste gezelschap en is voor ons een extra stimulans om naar buiten te gaan. De slang kwam ook toevallig op mijn pad, het is een prachtig dier om te zien. Ik hou van alle dieren en vindt dat ze allemaal recht hebben op een goede kwaliteit van leven.”

Ondanks haar liefde voor al haar dieren, levert het voeren ervan wel dilemma’s op. “Ik vind het niet fijn dat ze vlees eten, ik vind het zelfs vies. Maar ik ga mijn huisdieren niet vegan laten eten, want naar mijn idee hebben zij wel vlees nodig. Kijk bij honden en katten maar naar het gebit en de lengte van de darmen. Die zijn een stuk korter waardoor zij veel beter vlees dan plantaardig voedsel kunnen verteren. Dat geldt voor mensen niet. Ook mijn slang eet geen groenvoer, maar ook geen dieren die nog leven. Toch vind ik het niet fijn om hem dode dieren te voeren, in ons geval kleine ratten uit de diepvries. Natuurlijk kan ik hem wegdoen, maar dan verplaats ik het probleem. Want dan gaat iemand anders hem misschien wel weer levende dieren voeren.”

Anderen vrijwillig overtuigen
Op die manier neemt Thaida zelf verantwoordelijkheid voor een keuze die achteraf gezien confronterend heeft uitgepakt. In hoeverre gaat ze ook de confrontatie aan als het gaat om haar overtuigingen? Bijvoorbeeld op haar middelbare school Wings Agora in Roermond? “Dat doe ik niet ongevraagd, wel als een gesprek over veganisme gaat. Anders word ik ervaren als een veganist die zijn overtuigingen pusht. Ik hoor van iedereen om me heen dat dat niet werkt en denk dat mensen er opener voor staan als het toevallig ter sprake komt, zeker als het leeftijdsgenoten zijn. Misschien komt dat door de aandacht voor veganisme op sociale media. Is het dus zo dat ik mee kan werken aan een presentatie waar mensen vrijwillig naartoe kunnen gaan, dan doe ik daar voor honderd procent aan mee. Ook vind ik het heel leuk om samen met anderen die nog niet vegan eten, veganistisch te koken.”

Het idee van een challenge spreekt Thaida dan ook zeker aan, al heeft ze zelf niet aan de Vegan Challenge meegedaan. “Naar mijn mening is het altijd goed om mensen kennis met vegan voeding te laten maken en erover te laten denken. Al is het maar voor een maand, het is bovendien goed voor het welzijn van dieren. Maar om het vol te houden heb je natuurlijk wel altijd je eigen overtuiging nodig.”

Favoriete recept:
vegan lasagne met bechamelsaus

Kijken naar wat Thaida inspireert?
Instagram:
@huh_is_dit_vegan?
@veganwiki.nl
@peasmaker.nl
@veganproefwerk.nl

‘Gamechangers’: https://www.netflix.com/nl/title/81157840
‘Seaspiracy’: https://www.netflix.com/nl/title/81014008

De visie van Thaida’s moeder:
“Thaida moet echt op het etiket zien dat ergens geen dierlijke ingrediënten in zitten. Ze lijdt liever honger dan dat ze iets verkeerds eet. Voor mij als moeder is dat wel eens lastig. Tegelijkertijd vind ik het lovenswaardig dat zij deze keuze maakt vanuit een principe. Ze heeft een sterk karakter en een grote betrokkenheid bij hoe de wereld zich moet ontwikkelen. Daar heb ik respect voor. Zelf heb ik heel lang vlees gegeten, ook al snapte ik best waar het vlees vandaan kwam.”

Regina Buijze
Regina Buijze (1960) heeft na werkzaam te zijn geweest in de journalistiek en communicatie gekozen voor het onderwijs. Dit is haar vijfde jaar als docent Nederlands bij Wings Agora in Roermond. Regina eet vegetarisch sinds ruim 25 jaar, waarvan nu ruim 4 jaar veganistisch.

Als je begint met plantaardig eten kun je op allerlei manieren waardevolle informatie vinden die je verder kan helpen. Toch kan het zijn dat je specifieke vragen hebt, die je graag aan een deskundige zou willen stellen. Daarom hebben wij kosteloze Q&A’s georganiseerd voor alle deelnemers aan de Nationale VeganChallenge (en eigenlijk voor iedereen die interesse heeft of vragen over diverse vegan onderwerpen).

Alle Q&A’s hebben reeds plaatsgevonden. Op deze pagina vind je voorgaande Q&A’s over onder andere hoe je een volwaardige vegan maaltijd samenstelt, vegan (top)sporters, zoete lekkernijen bakken en vegan honden.

~~~~~

VeganChallenge gedaan, en nu? – 31/01/22, 19u (zoom)

Heeft reeds plaatsgevonden, opnames volgen z.s.m. op deze pagina.

Yes! Je hebt 30 dagen lang van een vegan leven geproefd! En nu? Hoe zorg je ervoor dat je die heerlijke vegan maaltijden blijft maken, ook al krijg je niet meer dagelijks een mailtje met inspiratie en recepten? Martine van Haperen, vegan receptontwikkelaar en voedingscoach, geeft je onder andere handige tips voor eten met een (beperkt) budget, mealpreppen en meer.

Gastspreker: Martine van Haperen, eigenaar Vegetus Vegantestkitchen @vegetus
Gespreksleider: Samantha Bakkum, voedingskundige, @samanthabakkum

~~~~~

Voorgaande Q&A’s

Tips van een vegan bakker

Deze YouTube-video kan vanwege je cookie-instellingen niet op deze pagina worden weergegeven.
Bekijk op YouTube
Cookie-instellingen aanpassen

Wil je weten hoe je jouw favoriete baksel zonder dieren bereid? Arend, een klassiek opgeleide banketbakker en eigenaar van vegan bakery Mister Woodrope vertelt er alles over in deze Q&A.

Gastspreker: Arend Weisz-Hertsworm
Gespreksleider: Martine van Haperen, eigenaar Vegetus Vegantestkitchen @vegetus

~~~~

Kinderen en vegan eten

Deze YouTube-video kan vanwege je cookie-instellingen niet op deze pagina worden weergegeven.
Bekijk op YouTube
Cookie-instellingen aanpassen

Gastspreker: Viënne van Eijmeren, arts in spe, @vienneforhealth en ambassadeur Nationale VeganChallenge
Gespreksleider: Liona Besman, van @shairmyworld en ambassadeur Nationale VeganChallenge

~~~~~

Verrijk je vegan maaltijd!

Deze YouTube-video kan vanwege je cookie-instellingen niet op deze pagina worden weergegeven.
Bekijk op YouTube
Cookie-instellingen aanpassen

Tijdens deze Q&A vertelde Samantha Bakkum, vegan voedingskundige, alles over hoe je een lekkere, volwaardige vegan maaltijd samenstelt.

Alle vragen/twijfels over eiwitten, soja & oestrogeen, vitaminen werden beantwoord.

Gastspreker: Samantha Bakkum, voedingskundige, @samanthabakkum
Gespreksleider: Cora Kruijssens

~~~~~

Q&A Honden & plantaardig eten (28 februari 2021)

Deze YouTube-video kan vanwege je cookie-instellingen niet op deze pagina worden weergegeven.
Bekijk op YouTube
Cookie-instellingen aanpassen

Gastsprekers: Lisette Kreischer en Rick Scholten; auteurs Dog.Eat.Plant
Gespreksleider: Anna Penta; blogpost

~~~~~

Q&A (top)sport en vegan eten (10 januari 2021)

Deze YouTube-video kan vanwege je cookie-instellingen niet op deze pagina worden weergegeven.
Bekijk op YouTube
Cookie-instellingen aanpassen

Gastspreker: Puru Schout, vegan bodybuilder en ambassadeur Nationale VeganChallenge.
Gespreksleider: Emile Dingemans, voorzitter Nederlandse Vereniging voor Veganisme

Maar dat komt ook omdat er in de afgelopen twee jaar, waarin veel is veranderd in onze wereld, veel vegan online bedrijven zijn gestart en ik heb de meeste natuurlijk ook zelf al ondersteund met een bestelling! Zo hoef je niet naar een specifieke supermarkt en kun je gewoon op je bank zitten wachten tot je nieuwe vegan goodies voor de deur staan. Dus vertel me alsjeblieft niet meer dat vegan zijn moeilijk is 😉

Daarom vind ik het hoog tijd om een ​​uitgebreide lijst te delen van waar je gemakkelijk je vegan zoetigheden en gebak kunt bestellen, waar dan ook in Nederland 🙂

Dutch Vegan Bakery

Bij Dutch Vegan Bakery kun je werkelijk alle soorten gebak bestellen. Denk aan seizoensspecialiteiten (zoals Kerststollen) maar ook aan brood, muffins, croissants en alles wat je maar kunt bakken!

Mijn tip: Kaas Croissant

Leafs vegan cakes

Hier kun je niet alleen veganistische taarten op maat bestellen, maar ook kleinere heerlijke veganistische gebakjes vinden zoals gevulde speculaas of kokosmakroon met chai!

Mijn tip: Brownies

I AM cookies

Bij I AM cookies bestel je heerlijke klassieke vegan (ook glutenvrij mogelijk) chocolate chip cookie variaties die in een mum van tijd voor de deur staan ​​omdat ze in je brievenbus passen.

Mijn tip: Salted Chocolate Chip Cookies

Aloha Bakery

Aloha Bakery is gespecialiseerd in op maat gemaakte vegan taarten zoals 3D of bruidstaarten. Maar je kunt hier ook kleinere veganistische lekkernijen vinden, zoals veganistisch koekjesdeeg!

Mij tip: Vegan donuts

Van Planten

Bij Van Planten vind je ook heerlijke vegan taarten (om af te halen), en mocht je niet in de buurt (Brabant) wonen kun je hun bekende rocky road altijd bij je thuis laten bezorgen!

Mijn tip: Pecan, witte chocola & salted caramel rocky road

Heb je zo ver kunnen lezen zonder al een bestelling te plaatsen? Voor meer inspiratie van vegan producten kun je altijd terecht bij Veganfriendly. 

14 jaar is ze nu, Rivka Meelis uit het Limburgse Roermond, en toch al drie jaar overtuigd veganist. Dat is wel erg jong om zo’n keuze te maken, maar Rivka leest, spreekt en denkt al veel na over wat wel en niet goed is voor de toekomst van onze planeet. En daar blijft het niet bij: wat ze weet en vindt, zet ze ook om in actie. Een inspirerend voorbeeld voor velen van ons.

“Ik wil anderen helpen veganistisch te eten, maar niet opdringerig zijn”

Rivka’s jongere jaren verliepen anders dan bij de meeste kinderen. Vanwege het werk van haar moeder verbleef zij met haar gezin – vader, moeder, broer en zus – vier jaar in Indonesië. Voor Rivka was dat van haar zevende tot haar elfde jaar. Hier besloot ze te stoppen met het eten van dieren. “Toen was ik 9 jaar oud. In Indonesië zag ik hoe kippen werden geslacht en dat vond ik zielig. Hier gebeurt dat natuurlijk ook, maar zie je het niet. Als dat wel zo was, zouden, denk ik, wel meer mensen zich bewuster zijn van hun vlees- en zuivelconsumptie.”
Terug in Nederland werd ze zich bewust van de impact van vlees eten op het milieu door wat ze in het nieuws zag, las en van haar familie hoorde. “Toch moest ik in het begin van mijn ouders nog eens per week vlees eten, soms was dat ook vis. De stap naar veganisme heb ik gezet, omdat ik eens wilde proberen of ik zonder dierlijk eten kon. Bovendien was mijn vader ongemerkt meer veganistisch gaan koken, door bijvoorbeeld koemelk te vervangen door plantaardige melk. Dit smaakte voor mij even goed en daardoor realiseerde ik me dat de overstap van vegetarisch naar veganistisch eten voor mij een makkelijke stap was. Die stap zette ik toen ik startte met de middelbare school.”

Maatschappelijke betrokkenheid
Die school is trouwens ook niet zo standaard, Rivka is leerling 4 vwo van Agora Roermond, een school voor persoonlijk leren. Daar heeft ze bewust voor gekozen, naar eigen zeggen omdat ze hier kan doen en leren wat ze wil. “Ik heb veel ruimte voor andere projecten en hoef niet als een zombie mee te gaan met de stroom.”
Als we kijken wat die andere projecten zijn, dan vormt duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid hierin de rode draad. Zo maakt Rivka deel uit van de Jongerenmilieuraad (JMR). Die bestaat uit een groep jongeren tussen de 12 en 30 jaar die samenwerkt met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Onder het motto ‘door jongeren, voor jongeren’ biedt de JMR jongeren de mogelijkheid om inspraak te hebben op het Nationaal Milieuprogramma: het document dat het Nederlandse milieubeleid van de komende decennia (tot 2050) zal bepalen.
Daarnaast is Rivka voorzitter van de Jongerenraad in Roermond, die er naar eigen zeggen is “voor als de volwassenen het niet meer weten”. Momenteel zet de Jongerenraad zich ervoor in dat er exposities van jongeren in leegstaande winkelpanden komen, waardoor het centrum aantrekkelijk blijft voor bezoekers en leefbaar voor inwoners. Rivka wil zich via deze raad eveneens inzetten voor een duurzamer Roermond.
Ook heeft Rivka met twee medeleerlingen onlangs meegedaan aan een wedstrijd in Zweden, waarbij jongeren ideeën uitwerkten over hoe het onderwijs in de toekomst kan worden verbeterd. Verder is ze binnen haar eigen school actief. Zo vertelde ze haar medeleerlingen vorig jaar tijdens een inspiratiesessie over haar motieven om veganistisch te leven en werkte ze mee aan een kookworkshop waarbij (niet-veganistische) jongeren zelf vegan koken en dit vervolgens samen opeten. Vanwege het succes hiervan gaan deze ‘Agora Vegan Labs’ er dit schooljaar nog vaker komen.

Eigen appelflap mee
Binnen haar gezin is Rivka de enige die volledig veganistisch eet. Omdat haar vader zo kookt, vindt ze dit niet moeilijk; vegan eten is thuis dus de standaard. Als andere familieleden iets anders willen eten, dan zorgen ze daar zelf voor. Ook de vrienden van Rivka hebben er geen moeite mee dat zij veganistisch eet. “Ik moet wel opletten als ik bij vrienden logeer, dan vraag ik aan hun ouders of zij het goed vinden anders te koken of voor mij rijst met groenten te maken. Eigenlijk is vegan eten alleen echt lastig op feestjes. Dan is er weinig keuze voor mij. Maar op zo’n moment vertel ik mezelf: ‘Dit was mijn eigen keuze’. Ook neem ik dan wel eens zelf een appelflap mee.”

Volgens Rivka is buitenshuis eten ook wel lastig, omdat veganistische en biologische opties vaak meer geld kosten. “Voor vergaderingen ben ik nogal eens in Amsterdam. Dan kies ik meestal voor een stokbroodje met hummus.” Ook op ander gebied maakt ze haar keuzes zo bewust mogelijk, maar let ze daarbij ook op de kosten. “Duurzame kleding is vaak duurder en ik vind deze niet altijd zo leuk voor mij als jongere. Daarom koop ik mijn kleding nu tweedehands in Nijmegen; aan het aanbod merk je dat dit een studentenstad is. Ook binnen onze familie wordt veel kleding doorgegeven.”

‘Geen stereotiepe veganist’
Ondanks dat ze haar eigen keuzes heel milieubewust maakt, voelt Rivka zich geen echte wereldverbeteraar. “Ik wil er zelf niet aan bijdragen dat de wereld kapot gaat. Maar anderen moeten hun eigen keuzes maken; ik help ze graag verder als ze een keer willen proberen hoe het is om veganistisch te eten. Maar ik wil geen stereotiepe veganist zijn. Wat dat is? Dat zijn voor mij mensen die echt boos worden op andere mensen als ze vlees eten of zeer opdringerig zijn of heel extreem zijn met hun acties. Volgens mij bereik je daar alleen mee dat anderen geïrriteerd raken of denken: zo zijn alle veganisten. Ik wil dus wel bereiken dat mensen gaan nadenken, maar niet dat ze last van mij hebben.”
Deze manier van anderen inspireren geeft Rivka vorm door wekelijks op vrijdagmiddag op het Stationsplein in Roermond deel te nemen aan ‘Fridays for Future’. Een groep van zo’n tien jongeren staat daar met vlaggen, deelt flyers uit en gaat met mensen in gesprek. “Zo zien mensen dat wij als jongeren bezorgd zijn over het klimaat. Er komen wel jongeren bij, maar het is nog een beperkte groep die zich daarvoor wil inzetten.”
Daarnaast neemt Rivka af en toe deel aan landelijke acties van ‘Extinction Rebellion’, mits deze passen bij haar visie op actievoeren.

Vegan Challenge
Van de VeganChallenge heeft ze gehoord, maar ze heeft er zelf niet aan meegedaan. “Ik vind dit soort acties heel goed, maar weet niet zeker of dit jongeren nu zozeer aanspreekt. Het is toch nog een kleine groep die bewust duurzaam leeft. Toch hoor ik de laatste tijd vaker van vrienden dat ze nu ook bezig zijn om een week geen vlees te eten. Voor de toekomst verwacht ik ook wel dat dit de trend wordt: minder vlees eten, ook onder jongeren.”

Favoriete gerecht:
Indiaas: rijst met naanbrood en dahl

Meer weten over de leefwereld van Rivka?
https://jongerenmilieuraad.nl
https://jongerenraadroermond.nl/

Regina Buijze
Regina Buijze (1960) heeft na werkzaam te zijn geweest in de journalistiek en communicatie gekozen voor het onderwijs. Dit is haar vierde jaar als docent Nederlands bij Wings Agora in Roermond. Regina eet vegetarisch sinds ruim 25 jaar, waarvan nu ruim 4 jaar veganistisch.

Steeds meer mensen kiezen ervoor om hun leven om te gooien en veganistisch te worden. In sommige gevallen worden kinderen hierin meegenomen. Op een bepaalde leeftijd is je kind oud genoeg om te begrijpen wat veganisme is en waarom mensen veganistisch worden. Maar hoe pak je dit aan?

Hoe leg je veganisme uit aan kinderen?

Veganisme is een levenswijze waarin men ernaar streeft geen gebruik te maken van dieren voor voeding, kleding of experimenten. Dit is natuurlijk niet de juiste manier om dit aan kinderen uit te leggen. Daarom zullen wij je in dit artikel uitleggen hoe je dit wel kunt doen. 

Sommige kinderen weten wel wat vegetarisch is, maar weten niks van veganisme. Je kunt in je uitleg kort benoemen wat het verschil is. Bijvoorbeeld met deze zin:

“Wanneer mensen er voor kiezen geen vlees en vis meer te eten noem je dit vegetarisch. Sommige mensen kiezen er voor om ook geen andere producten van deze dieren te eten of te gebruiken. Zij drinken dan geen melk, eten geen kaas en dragen geen leren schoenen of een wollen jas. Deze mensen noem je veganistisch.”

Je kunt je kind uitleggen welke producten bij welke dieren horen. Je kan bijvoorbeeld zeggen:

“Melk is van een koe. Daarvoor moet de koe gemolken worden. Of: de warme wollen truien die in de winkels hangen, zijn gemaakt van de vacht van een schaap.”

Waarom worden mensen veganistisch?

Ook zijn er verschillende redenen waarom mensen veganistisch worden. Dit kan je kort uitleggen door de verschillende redenen te benoemen en te vertellen wat het inhoudt. Dit kan bijvoorbeeld op deze manier: 

“Er zijn verschillende redenen waarom mensen ervoor hebben gekozen veganistisch te zijn. Mensen kunnen dit doen voor hun gezondheid. Veel sporters volgen een vegan dieet, omdat dit goed is voor je lichaam. Sommige mensen zijn dierenvrienden en kiezen er daarom voor geen vlees of vis meer te eten. Een reden die ook heel veel voorkomt is het milieu. Bij het produceren van vlees komen er te veel broeikasgassen in de lucht, wat heel slecht is voor het milieu.”

Om alles nog wat duidelijker uit te leggen kan je onderstaande infographic gebruiken. Het is belangrijk dat kinderen op basis van onderstaande redenen (of een andere reden) zelf de keuze gaan maken om veganistisch te worden of te blijven. Hier hoort een duidelijke uitleg bij. Om wat dieper in te gaan op alle redenen kun je bijvoorbeeld zeggen:

“Om al het vlees en de andere dierlijke producten klaar te maken voor verkoop, wordt er veel water en grond gebruikt. Het water en de grond worden vervuild met mest en vervuilende stoffen. Dit is erg slecht voor de aarde, want dat warmt de aarde op. Omdat al het ijs op de Noord – en Zuidpoold hierdoor smelt, kunnen de ijsberen en pinguins daar straks niet meer wonen.

Al het vlees wat in de winkel ligt, is ooit een dier geweest. Deze dieren worden geboren met het doel om in de winkel te belanden. Ze hebben niet veel vrijheid en hun leven is niet leuk. Door geen vlees en andere dierlijke producten te eten, hebben minder dieren zo’n slecht leven.

Doordat je geen dierlijke producten eet, hoeft je lichaam minder hard te werken. Het verteren kost namelijk veel energie. Ook komen er soms stoffen in je lichaam die er niet horen. Dan word je ziek. Dit voorkom je door deze producten niet meer te eten.”

Dit artikel is geschreven in samenwerking met Babysits. Door middel van vele knutselwerkjes wil Babysits kinderen op een speelse manier onderwijzen over klimaatverandering. 

Stel, je vader heeft een aantal schapen om het gras kort te houden. Eens per jaar worden er lammetjes geboren. Van de jonge rammen mag er ééntje blijven, de andere gaan in de kruiwagen naar de slager in de straat. Zo ging dat vroeger thuis bij de negenjarige Guido Beusen uit Roermond. Stoer hielp hij mee met het duwen van de kruiwagen, maar aan het einde van de eigen oprit stopte hij. “Ergens zat het blijkbaar al in mij, dat het niet klopt om dieren te eten”, zegt hij daar nu over. “Maar toch heeft het nog tot mijn 32^e geduurd voordat ik veganist werd.”

“Met een positief verhaal kunnen we vegan eten voor veel mensen aantrekkelijk maken”

Inmiddels is Guido dat nu zes jaar. Op nieuwjaarsdag 2016 stopte hij met roken én met het eten van vlees en vis, na dit al steeds minder te hebben gegeten. In enkele maanden ging hij over op volledig plantaardige voeding. “Voor mij voelde dit als hét moment waarop ik met deze beide gewoonten klaar was. Ik had toen al 17 jaar gerookt en daarmee ophouden bleek de eerste maanden veel heftiger dan veganist worden. Gelukkig hielp het mij dat ik in die tijd ook al aan hardlopen deed.”
Afscheid van het roken nam Guido vooral om gezondheidsredenen, maar de overstap naar het vegetarisme maakte hij vanwege het milieu. “Bij het kijken naar ‘Earthlings’ werd ik heel emotioneel. Toen wist ik dat veganisme de weg was die ik moet gaan. Pas later ben ik ook bewust gaan letten op hoe je op een gezonde wijze vegan kan eten. Daardoor kom je in balans. En hoe beter je zelf in balans bent, hoe beter dat is voor jezelf en je omgeving.”

‘Normaal, Natuurlijk, Noodzakelijk (en Nice)’
Voor Guido heeft dat in balans zijn sterk te maken met zijn ethische waarden, die iedereen volgens hem al in zich heeft. Hij vindt dat hij door zijn overstap naar het veganisme geen grote verandering heeft doorgemaakt, maar juist meer bij zichzelf is gekomen. “Mijn visie is dat we van binnen allemaal tegen dierenleed zijn. Ik heb mezelf altijd als een dierenvriend gezien. We zijn hier samen op deze bol. Maar het wringt op heel veel manieren. Psycholoog Melanie Joy, veganist, heeft een video gemaakt: ‘The secret reason we eat meat’, die te zien is op YouTube. Daarin bespreekt zij de ideologie ‘carnisme’, die vlees eten rechtvaardigt. In de westerse cultuur groeien wij op met de mantra ‘Normaal, Noodzakelijk, Natuurlijk en Nice (lekker)’. Van vlees eten word je sterk en daarbij hoort een mannen- en barbecuecultuur. Ook horen we dat we vlees nodig hebben om gezond te zijn. En, bij ons thuis bewaarden we het lekkerste voor het laatst en dat was het stukje vlees.”
Guido merkt dat, nu de effecten van dierlijk eten op het welzijn van dieren, het milieu en onszelf steeds duidelijker worden, steeds meer mensen in de knel komen met hun voedingspatroon. “Mensen die interesse hebben in veganistisch eten en met wie ik daarover praat, komen nog wel vaak met drogredenen om vlees eten vol te kunnen houden. Dat is de cognitieve dissonantie tussen wat je doet en wat je vindt. Dan ben je dus nog niet op het punt dat je jezelf hebt overtuigd dat het veganisme een zinvolle weg is om te bewandelen.”
Bij hemzelf kwam dit besef door het kijken naar ‘Earthlings’ ineens binnen, net als bij zijn eerdere overstap naar vegetarisch eten. Ook toen gaf een documentaire de doorslag: ‘Cowspiracy’. Guido: “Ik zag en hoorde een rundvleeshouder die was gestopt met zijn bedrijf en met vlees eten. Hij zei: ‘You can’t call yourself an environmentalist and eat animal products’. Toen dacht ik, hij heeft gelijk en daarna heb ik geen vlees meer gegeten.”

Vegan dinner
Hoe lastig waren deze plotselinge veranderingen van zijn voedingspatroon voor zijn omgeving? Guido woont samen met Ellen en hun twee katten Digo en Oscar. Zijn partner, ouders en broer houden rekening met zijn veganisme. Bij vrienden neem hij bij uitstapjes meestal het initiatief. “Vroeger zocht ik dan een restaurant met één vegan optie. Tegenwoordig komt het voor dat ik een restaurantje voorstel dat volledig veganistisch is en waar voor iedereen iets te kiezen is.”

Dit laatste is dan een uitzondering op wat volgens Guido blijkt uit onderzoek: mensen eten thuis wel plantaardig, maar als ze dan uit eten gaan, kiezen ze voor vlees. Dat past weer in de overtuiging waarmee hij zelf ook is opgegroeid: vlees eten als ultieme lekkernij. Om dit idee te doorbreken heeft Guido vóór de Corona-pandemie uitbrak diverse ‘vegan dinners’ georganiseerd in de Graasj in Roermond. Zijn insteek hierbij was leuke, mooie en lekkere vegan gerechten te introduceren. “Deze avonden werden goed bezocht. Aan de ene kant was het een sociale happening, wat eten nu eenmaal is. Aan de andere kant bood het mij een opening om te praten over het waarom van het veganisme. Tijdens het best bezochte diner waren er zelfs 80 mensen, wat veel is voor een stad waar nog weinig restaurants vegan gerechten serveren. Daar staat tegenover dat het niet echt een breed publiek was dat op deze activiteit afkwam.”
Dat brede publiek zou hij wel graag bereiken. “Dus ook mensen die heel veel moeten werken om rond te kunnen komen, die weinig privétijd hebben of zin hebben om dingen uit te zoeken, daar ligt de sleutel. Er moet een positief verhaal komen om hen mee te nemen. Alleen dan zullen grote besluiten genomen worden.”

VeganChallenge
Met de vegan dinners gaf Guido op zijn manier vorm aan ‘Think global, act local’. In het verleden deed hij dit ook in de vorm van straatactivisme, zoals hij het zelf noemt. “We gingen met voorbijgangers in gesprek en stimuleerden hen zich meteen voor de VeganChallenge in te schrijven. Ook op de vegan dinner avonden heb ik dit initiatief gepromoot. De VeganChallenge is een leuke, vrijblijvende manier om met het veganisme kennis te maken. Ook zijn de recepten lekker, dat voor appeltaart gebruik ik vaak als basis. En de informatie is kort, krachtig en goed gedoseerd. Wat ik wel jammer vind, is dat mensen een challenge nodig hebben om de stap richting veganisme te zetten. Ik zou willen dat dit spontaan van binnenuit gebeurde. Zeker bij mensen die zich inzetten voor duurzaam leven. Dan kun je toch niet meer dagelijks vlees eten?”

Behalve door veganistisch te eten geeft Guido vorm aan duurzaam leven door te fietsen naar zijn werk, zwerfafval op te ruimen en zijn huis te verduurzamen. Ook heeft hij zelf restaurants benaderd met het aanbod om vegan opties voor hen te bedenken. “Daar heb ik weinig reacties op gekregen. Horecabedrijven spelen te veel op safe en bieden aan wat mensen kennen. Zo gaan veranderingen heel traag. Gelukkig zie je al wel dat vegan producten in de winkels steeds beter verkrijgbaar en betaalbaar worden. Maar daarnaast moet er een eind komen aan het stunten met dierlijke voeding. Nu is massa kassa. In plaats daarvan moeten boeren een eerlijke prijs krijgen voor natuurvriendelijke landbouw.”

Gelukkig is Guido niet afhankelijk van de ontwikkelingen in de horeca of de verkrijgbaarheid van kant-en-klare vegan producten om toch lekker te eten. Hij kookt graag, vooral met verse en onbewerkte producten. Zo vindt hij het geweldig om vleesachtige gerechten te maken met champignons en oesterzwammen. Op die manier heeft hij een variant bedacht op de Limburgse friet met zuurvlees. Guido maakt dit met jackfruit of oesterzwammen. “Twee jaar geleden vierde ik carnaval met vrienden en toen wilde men eigenlijk gaan eten bij de Griek. Daar heb je als veganist niet veel te zoeken. Vandaar dat ik hen uitnodigde voor friet met ‘zoervleis’ bij mij thuis. Daar was iedereen heel enthousiast over. Ik ben er dan ook van overtuigd dat, als je maar volhoudt, mensen in je omgeving ook stapjes zullen zetten.”

Favoriet recept:
Limburgse friet met zuurvlees

Kijken naar wat Guido inspireerde?
‘Earthlings’
‘Cowspiracy’
‘The secret reason we eat meat’

En voor wie zelf – carnaval of geen carnaval – ook Limburgs ‘zoervleis’ wil maken, volgt hier Guido’s recept.

Guido’s vegan zoervleis recept (voor ongeveer 4 personen)

Snijd 250-300 gram jackfruit (uitgelekt uit blik van 500-550 gram, zelf gebruik ik bij voorkeur geconfijte jackfruit van Nature’s Charm) in blokjes van 3 centimeter en doe ze in een kom, samen met 1 grote ui in grove stukken gesneden. Voeg 200 milliliter water met 150 milliliter azijn, 2 laurierblaadjes en 2 kruidnagels toe. Breng de marinade op smaak met peper en zout. Laat het 24 uur afgedekt marineren in de koelkast.

Verwarm 3 à 4 eetlepels appelstroop om dit te ontzuren.

Schep de jackfruit en uien uit de marinade, laat het goed uitlekken en dep het droog met keukenpapier. Bewaar de marinade, deze wordt later weer gebruikt. Verhit wat vegan boter en olie en bak de jackfruit in enkele minuten goed “droog” en rondom bruin. Misschien een beetje helpen met wat suikerhoudende toevoegingen voor karamellisatie (suiker, agavesiroop, appelstroop). Als de jackfruit bruin op kleur is, voeg je de uien eraan toe en bak je die even mee. Voeg eventueel nog wat zout toe. Daarna de appelstroop erbij en vervolgens afblussen door de marinade erover te gieten.

Voeg peper en zout naar smaak toe.

Laat het ‘vlees’ in de marinade ongeveer 1,5/2 uur afgedekt sudderen op laag vuur.

Verkruimel tot slot 2 à 3 flinke plakken ontbijtkoek boven de pan. Voeg toe om de saus te binden. Roer de stukjes goed door de marinade, tot een gladde saus ontstaat en verwarm nog even door.

Tip: Als je de ontbijtkoek van tevoren vochtig maakt met een beetje water, zal de saus sneller binden.

Proef regelmatig. Wil je het zoeter, voeg op het einde extra ontbijtkoek of suiker toe naar smaak.

En dan ben je klaar, lekker met frietjes natuurlijk.

Sjmakelijk aete!

Regina Buijze

Regina Buijze (1960) heeft na werkzaam te zijn geweest in de journalistiek en communicatie gekozen voor het onderwijs. Dit is haar vierde jaar als docent Nederlands bij Wings Agora in Roermond. Regina eet vegetarisch sinds ruim 25 jaar, waarvan nu ruim 4 jaar veganistisch.

1. Tofu

Gesneden of verkruimelde tofu is een goede vervanging voor een gekookt ei. Lekker door een salade, op een broodje of in een quiche. Laat de tofu wel goed uitlekken en marineer het. Probeer ook eens tofuscramble, de plantaardige versie van roerei.

Tip: Gebruik kala namak om de tofu de kenmerkende smaak en geur van ei te geven. Dit zwavelzout koop je bij de toko en online.

2. Banaan

Bananen hebben een bindende werking door het hoge zetmeelgehalte en zijn ideaal in zoete gerechten. Je kunt banaan bijvoorbeeld uitstekend gebruiken in je pannenkoekenbeslag. Vanwege de zoete smaak heb je minder suiker nodig, dus win-win!

Een halve geprakte banaan staat gelijk aan één ei.

3. Appelmoes

Ook appelmoes werkt goed als bindmiddel in zoete gerechten.

In plaats van één ei gebruik je drie eetlepels appelmoes.

4. Kikkererwtenmeel

Kikkererwtenmeel is goed te gebruiken als bindmiddel in hartige gerechten. Je kunt hier een vegan omelet, falafel of quiche mee maken. Kikkererwtenmeel kun je ook zelf maken door de harde kikkererwten tot meel te vermalen.

Gebruik drie eetlepels kikkererwtenmeel en drie eetlepels water voor één ei.

5. Aquafaba

Aquafaba is het vocht uit een blik kikkererwten (of andere peulvruchten). Je kunt dit vocht opkloppen of opschuimen, waardoor het ideaal is voor het maken van luchtige gerechten, zoals meringue (check ook deze meringuetaart) of heerlijk luchtige chocolademousse.

Tip: bestrijk je bladerdeeg met wat aquafaba voor een mooie goudgele korst.

Naast het vocht van kikkererwten kun je ook vocht van andere bonen gebruiken, maar die hebben vaak een minder neutrale smaak. Ook het vocht uit een pak tofu is geschikt en zelfs het water waarin je zelf kikkererwten hebt gekookt.

6. Aardappel

Een geprakte aardappel gebruik je als bindmiddel in hartige gerechten.

Gebruik één aardappel ter vervanging van één ei.

7. Pindakaas

Pindakaas werkt goed in bijvoorbeeld koekjesdeeg, maar je kunt er ook wentelteefjes mee maken. Naast pindakaas kun je ook tahin (gemaakt van sesamzaadjes) of een andere notenpasta gebruiken.

Drie eetlepels pindakaas staat gelijk aan één ei.

8. Jam

(Abrikozen)jam is heel geschikt voor de glans en kleur op taarten en andere baksels.

9. Lijnzaad

Dit zaad heeft een nootachtige smaak, waardoor het goed past in hartige gerechten. Lijnzaad zorgt ervoor dat het gerecht rijst. Maal één eetlepel lijnzaad fijn en voeg drie eetlepels water toe. Laat dit vijftien minuten staan zodat het wat indikt.

10. Chiazaad

Deze superfood heeft ook een rijzende werking en is neutraal van smaak en daarom kun je het overal aan toevoegen. Om één ei te vervangen mix je één eetlepel chiazaad met drie eetlepels water. Even laten indikken en klaar.

11. Bakpoeder

Vervang één ei door drie eetlepels bakpoeder en meng dit met drie eetlepels water en een eetlepel olie. Je beslag gaat hierdoor mooi rijzen.

12. Baking soda met appelciderazijn

Deze combinatie is heel geschikt in bakrecepten. Met 1 theelepel baking soda en 1 theelepel appelciderazijn kun je één ei vervangen. Schep eerst de baking soda in het (cake)beslag en giet daarna de appelciderazijn eroverheen. Je zult zien dat de boel gaat schuimen. Meng het door het beslag waardoor alle ingredienten beter aan elkaar binden en het een meer fluffy consistentie krijgt. Ook ideaal voor luchtige pannenkoeken!

13. Custardpoeder

Voeg custardpoeder toe aan je pannekoekenbeslag en ze vallen nooit meer uit elkaar tijdens het bakken! Mix 2 of 3 eetlepels door het beslag heen. Ook ideaal in andere zoete baksels, vooral als je ze een lekkere vanillesmaak wilt geven. Je vindt custardpoeder bij de bakproducten in de supermarkt.

14. Kant-en-klare eivervangers

Vegan Easy Egg is een bekende kant-en-klare eivervanger die geschikt is voor het maken van hartige gerechten en vegan roerbakei, omeletten en frittata’s. Je kunt dit soort eivervangers vaak vinden in bio-winkels, maar bijvoorbeeld ook bij de Jumbo.